लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
6.4.101
हुझल्भ्यो हेर्धिः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 554 · प्रकरण 13, which opens at अदिप्रभृतिभ्यः शपः · rule 5 of 53 in it
after हु and a झल्-final stem the imperative हि becomes धि
After हु "to offer" and after a stem ending in a झल् (a stop or a sibilant), the second-person singular imperative ending हि is replaced by धि. विद् "to know" ends in the झल् द्; its imperative विद् + हि becomes विद्धि "know!". After a vowel-final stem the ending stays हि, as भू gives भव + हि → भव "be" (where हि itself later drops).
- Aṣṭādhyāyī — 6.4.101 हुझल्भ्यो हेर्धिः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 554 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
होर्झलन्तेभ्यश्च हेर्धिः स्यात्। अद्धि। अत्तात्। अत्तम्। अत्त। अदानि। अदाव। अदाम॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
1 derivation stand on it
1 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
विद् (2వ గణం, लोट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) active of विद् (class 2, लोट्).
the answer is विद्धि.
विद्धि అనేది लोट्లో विद् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
विद्धि is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) active of विद् in the लोट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
विद्धि (विद्, लोट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is विद्धि (विद्, लोट् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
विद्धि అనేది लोट्లో विद् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
विद्धि is the second person singular of विद् in the लोट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
विद्धि సాధనలో विद् + हि ను विद् + धि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving विद्धि, which rule takes विद् + हि to विद् + धि?
the answer is 6.4.101 हुझल्भ्यो हेर्धिः.
6.4.101 हुझल्भ्यो हेर्धिः: विद् తరువాత ह → ध.
6.4.101 हुझल्भ्यो हेर्धिः: after विद्, ह becomes ध.