7.2.48

तीषसहलुभरुषरिषः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 656 · प्रकरण 17, which opens at तुदादिभ्यः शः · rule 7 of 15 in it

इष्, सह्, लुभ्, रुष्, रिष् take the इट् augment optionally

After the roots इष् "wish", सह् "bear", लुभ् "covet", रुष् "be angry" and रिष् "harm", a वलादि आर्धधातुक — a derivational affix beginning with a consonant — takes the augment इट् (the propping इ-) optionally (वा), carried down from the rules before it. So these roots may join such an affix bare or with इ between. अन्वेष्टव्यैः "by those to be sought", from अनु + इष् with the तव्य suffix, takes the bare option, setting तव्य straight on the root. The derivation names this rule on the silent step where the इट् is withheld under the option.

• Aṣṭādhyāyī — 7.2.48 तीषसहलुभरुषरिषः
• Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 656 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

इच्छत्यादेः परस्य तादेरार्धधातुकस्येड्वा स्यात्। लोभिता, लोब्धा। लोभिष्यति॥ {$ {! 20-21 तृप, तृम्फ !} तृप्तौ $} (धातुपाठे <{06.0028}>, <{06.0031}>) ॥ तृपति। ततर्प। तर्पिता। अतर्पीत्। तृम्फति। <<शे तृम्फादीनां नुम् वाच्यः>> (वार्त्तिकम्) । आदिशब्दः प्रकारे, तेन येऽत्र नकारानुषक्तास्ते तृम्फादयः। ततृम्फ। तृफ्यात्॥ {$ {! 22-23 मृड, पृड !} सुखने $} (धातुपाठे <{06.0053}>, <{06.0054}>) ॥ मृडति। पृडति। ॥ {$ {! 24 शुन !} गतौ $} (धातुपाठे <{06.0062}>) ॥ शुनति॥ {$ {! 25 इषु !} इच्छायाम् $} (धातुपाठे <{06.0078}>) ॥ इच्छति। एषिता, एष्टा। एषिष्यति। इष्यात्। ऐषीत्॥ {$ {! 26 कुट !} कौटिल्ये $} (<{06.0093}>) ॥ गाङ्कुटादीति ङित्त्वम्॥ चुकुटिथ। चुकोट, चुकुट। कुटिता॥ {$ {! 27 पुट !} संश्लेषणे $} (धातुपाठे <{06.0094}>) ॥ पुटति। पुटिता। ॥ {$ {! 28 स्फुट !} विकसने $} (धातुपाठे <{06.0100}>) ॥ स्फुटति। स्फुटिता॥ {$ {! 29-30 स्फुर, स्फुल !} संचलने $} (धातुपाठे <{06.0121}>, <{06.0122}>) ॥ स्फुरति। स्फुलति॥