लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

दिवादिभ्यः श्यन्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 628 · प्रकरण 15, which opens at दिवादिभ्यः श्यन् · rule 1 of 16 in it

after दिव् and the rest of the fourth class the present marker श्यन् is added

After दिव् "to play, shine" and the roots that head its list — the दिवादि or fourth class — the present marker श्यन् is added instead of शप्. Its living piece is य (the श् and न् are only markers). पुष् "to thrive" takes श्यन्: पुष् + य + ति → पुष्यति "thrives".

Aṣṭādhyāyī — 3.1.69 दिवादिभ्यः श्यन्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 628 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

॥ {$ {! 1 दिवु !} क्रीडाविजिगीषाव्यवहारद्युतिस्तुतिमोदमदस्वप्नकान्तिगतिषु $} (धातुपाठे <{04.0001}>) ॥ शपोऽपवादः। हलि चेति दीर्घः। दीव्यति। दिदेव। देविता। देविष्यति। दीव्यतु। अदीव्यत्। दीव्येत्। दीव्यात्। अदेवीत्। अदेविष्यत्॥ एवं ॥ {$ {! 2 षिवु !} तन्तुसन्ताने $} (धातुपाठे <{04.0002}>) ॥ {$ {! 3 नृती !} गात्रविक्षेपे $} (धातुपाठे <{04.0010}>) ॥ नृत्यति। ननर्त। नर्तिता॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

5 derivations stand on it

5 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
पुष् (4వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of पुष् (class 4, लट्).
the answer is पुष्यति.
पुष्यति అనేది लट्లో पुष् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
पुष्यति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of पुष् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
पुष्यति (पुष्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is पुष्यति (पुष्, लट् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
पुष्यति అనేది लट्లో पुष् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
पुष्यति is the third person singular of पुष् in the लट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
मन् (4వ గణం, लट्) యొక్క उत्तमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the first person singular (उत्तमपुरुष एकवचन) middle of मन् (class 4, लट्).
the answer is मन्ये.
मन्ये అనేది लट्లో मन् యొక్క उत्तमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
मन्ये is the first person singular (उत्तमपुरुष एकवचन) middle of मन् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
मन्ये (मन्, लट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is मन्ये (मन्, लट् atmanepada)?
the answer is first person singular.
मन्ये అనేది लट्లో मन् యొక్క उत्तमपुरुष एकवचन.
मन्ये is the first person singular of मन् in the लट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
व्यवस्येत् సాధనలో वि + अव + सो + ति ను वि + अव + सो + श्यन् + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving व्यवस्येत्, which rule takes वि + अव + सो + ति to वि + अव + सो + श्यन् + ति?
the answer is 3.1.69 दिवादिभ्यः श्यन्.
3.1.69 दिवादिभ्यः श्यन्: वि + अव + सो + ति → वि + अव + सो + श्यन् + ति.
3.1.69 दिवादिभ्यः श्यन्: वि + अव + सो + ति → वि + अव + सो + श्यन् + ति.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पुष्यति సాధనలో पुष् + ति ను पुष् + श्यन् + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पुष्यति, which rule takes पुष् + ति to पुष् + श्यन् + ति?
the answer is 3.1.69 दिवादिभ्यः श्यन्.
3.1.69 दिवादिभ्यः श्यन्: पुष् + ति → पुष् + श्यन् + ति.
3.1.69 दिवादिभ्यः श्यन्: पुष् + ति → पुष् + श्यन् + ति.