लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

झेर्जुस्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 428 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 58 of 179 in it

in the optative, the third-plural ending झि becomes जुस्

In the optative (लिङ्), the third-person plural parasmaipada ending झि is replaced by जुस्. This is what gives "they would …" its distinctive shape. So अस् "to be" reaches स्युः "they would be" — अस् + झि → अस् + जुस्, which becomes स्युः after the following rules; and लङ्घ् in the causative reaches लङ्घयेयुः "they would leap over". Without this substitution the plural would end like the singular झि.

Aṣṭādhyāyī — 3.4.108 झेर्जुस्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 428 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

लिङो झेर्जुस् स्यात्। भवेयुः। भवेः। भवेतम्। भवेत। भवेयम्। भवेव। भवेम॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

2 derivations stand on it

2 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
अस् (2వ గణం, विधिलिङ्) యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of अस् (class 2, विधिलिङ्).
the answer is स्युः.
स्युः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం.
स्युः is the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of अस् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
स्युः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is स्युः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is third person plural.
स्युः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
स्युः is the third person plural of अस् in the विधिलिङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
लङ्घयेयुः సాధనలో लन्घ् + इ + अ + झि ను लन्घ् + इ + अ + जुस् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving लङ्घयेयुः, which rule takes लन्घ् + इ + अ + झि to लन्घ् + इ + अ + जुस्?
the answer is 3.4.108 झेर्जुस्.
3.4.108 झेर्जुस्: लन्घ्इअ తరువాత झि → जुस्.
3.4.108 झेर्जुस्: after लन्घ्इअ, झि becomes जुस्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
स्युः సాధనలో अस् + झि ను अस् + जुस् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving स्युः, which rule takes अस् + झि to अस् + जुस्?
the answer is 3.4.108 झेर्जुस्.
3.4.108 झेर्जुस्: अस् తరువాత झि → जुस्.
3.4.108 झेर्जुस्: after अस्, झि becomes जुस्.