लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

अप्तृन्तृच्स्वसृनप्तृनेष्टृत्वष्टृक्षत्तृहोतृपोतृप्रशास्तॄणाम्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 205 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 91 of 100 in it

these listed stems lengthen their penult to आ before the strong endings

A short list of stems — अप् “water”, the agent nouns in तृन् and तृच् (कर्तृ, धातृ …), and स्वसृ, नप्तृ, नेष्टृ, त्वष्टृ, क्षत्तृ, होतृ, पोतृ, प्रशास्तृ — lengthen their penult vowel to आ before a सर्वनामस्थान (strong) ending. With the अन् substitute of 7.1.94 and the final न् then dropping, this gives the nominative singular in -आ: धातृ → धात् + आन् + स् → धाता. So परिणमयितृ “the one who ripens it” gives परिणमयिता (1.44).

Aṣṭādhyāyī — 6.4.11 अप्तृन्तृच्स्वसृनप्तृनेष्टृत्वष्टृक्षत्तृहोतृपोतृप्रशास्तॄणाम्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 205 in the abridgement; the कर्तृ / धातृ prakriyā; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

अबादीनामुपधाया दीर्घः असंबुद्धौ सर्वनामस्थाने। क्रोष्टा। क्रोष्टारौ। क्रोष्टारः। क्रोष्टून्॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

1 derivation stand on it

2 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
परिणमयितृ (ऋकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క प्रथमा एकवचन రూపం ఏది?
Produce the nominative singular (प्रथमा एकवचन) of परिणमयितृ (ऋकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is परिणमयिता.
परिणमयितृ యొక్క प्रथमा एकवचन రూపం परिणमयिता.
परिणमयिता is the nominative singular (प्रथमा एकवचन) of परिणमयितृ.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
परिणमयिता (परिणमयितृ, ऋकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is परिणमयिता (परिणमयितृ, ऋकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is प्रथमा एकवचन nominative singular.
परिणमयिता అనేది परिणमयितृ యొక్క प्रथमा एकवचन.
परिणमयिता is the nominative singular (प्रथमा एकवचन) of परिणमयितृ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
धाता సాధనలో धात् + अन् + स् ను धात् + आन् + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving धाता, which rule takes धात् + अन् + स् to धात् + आन् + स्?
the answer is 6.4.11 अप्तृन्तृच्स्वसृनप्तृनेष्टृत्वष्टृक्षत्तृहोतृपोतृप्रशास्तॄणाम्.
6.4.11 अप्तृन्तृच्स्वसृनप्तृनेष्टृत्वष्टृक्षत्तृहोतृपोतृप्रशास्तॄणाम्: धात् తరువాత अ → आ.
6.4.11 अप्तृन्तृच्स्वसृनप्तृनेष्टृत्वष्टृक्षत्तृहोतृपोतृप्रशास्तॄणाम्: after धात्, अ becomes आ.