6.4.82

एरनेकाचोऽसंयोगपूर्वस्य

लघुसिद्धान्तकौमुदी 199 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 85 of 100 in it

a polysyllabic root-final ई not preceded by a conjunct becomes यण् before a vowel

The final ई of a root-stem becomes यण् (य्) before a vowel affix, when the stem has more than one vowel (अनेकाच्) and the ई is not preceded by a conjunct within the root. So अग्रणी, 'foremost' (अग्र + णी), which is polysyllabic and has a single consonant before its ई, gives अग्रण्यः in the nominative plural — अग्रणी + अस् → अग्रण्य् + अस्. A monosyllable like नी keeps इयङ् instead (नियः, by 6.4.77), and सुश्री, where a conjunct stands before the ई, keeps इयङ् too (सुश्रियौ). The rule sorts which long ई turns to य् and which stays a syllable.

• Aṣṭādhyāyī — 6.4.82 एरनेकाचोऽसंयोगपूर्वस्य
• Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 199 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

धात्ववयवसंयोगपूर्वो न भवति य इवर्णस्तदन्तो यो धातुस्तदन्तस्यानेकाचोऽङ्गस्य यणजादौ प्रत्यये। प्रध्यौ। प्रध्यः। प्रध्यम्। प्रध्यौ। प्रध्यः। प्रध्यि। शेषं पपीवत्। एवं ग्रामणीः। ङौ तु ग्रामण्याम्॥ अनेकाचः किम्? नीः। नियौ। नियः। अमि शसि च परत्वादियङ्, नियम्। ङेराम्; नियाम्॥ असंयोगपूर्वस्य किम्? सुश्रियौ। यवक्रियौ॥