लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

back to the poem
← प्रकरण 5

7.1.52

आमि सर्वनाम्नः सुट्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 154 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 40 of 100 in it

a pronominal in अ takes the सुट् augment before the genitive plural आम्

Before the genitive-plural ending आम्, a सर्वनाम — a pronoun or pronominal word — ending in अ takes the सुट् augment, an inserted स्: सर्व + आम् → सर्वस् + आम्, which with एत्व (7.1.9) and षत्व becomes सर्वेषाम्; तद् → तेषाम्, यद् → येषाम्. An ordinary noun keeps the plain आम् (देवानाम्), so this स् is what marks the word as pronominal.

  • Aṣṭādhyāyī — 7.1.52 आमि सर्वनाम्नः सुट्
  • Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 154 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

अवर्णान्तात्परस्य सर्वनाम्नो विहितस्यामः सुडागमः। एत्वषत्वे। सर्वेषाम्। सर्वस्मिन्। शेषं रामवत्। एवं विश्वादयोऽप्यदन्ताः॥ उभशब्दो नित्यं द्विवचनान्तः। उभौ उभौ। उभाभ्याम् उभाभ्याम् उभाभ्याम्। उभयोः उभयोः। तस्येह पाठोऽकजर्थः। उभयशब्दस्य द्विवचनं नास्ति। उभयः। उभये। उभयम्। उभयान्। उभयेन। उभयैः। उभयस्मै। उभयेभ्यः। उभयस्मात्। उभयेभ्यः। उभयस्य। उभयेषाम्। उभयस्मिन्। उभयेषु॥ डतरडतमौ प्रत्ययौ, प्रत्ययग्रहणे तदन्तग्रहणमिति तदन्ता ग्राह्याः॥ नेम इत्यर्धे॥ समः सर्वपर्यायस्तुल्यपर्यायस्तु न, यथासंख्यमनुदेशः समानामिति ज्ञापकात्॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

2 derivations stand on it

2 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

  1. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    तेषाम् సాధనలో त + आम् ను त + साम् గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving तेषाम्, which rule takes त + आम् to त + साम्?

    the answer is 7.1.52 आमि सर्वनाम्नः सुट्.

    7.1.52 आमि सर्वनाम्नः सुट्: त తరువాత आ → सा.

    7.1.52 आमि सर्वनाम्नः सुट्: after त, आ becomes सा.

  2. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    तासाम् సాధనలో ता + आम् ను तासाम् గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving तासाम्, which rule takes ता + आम् to तासाम्?

    the answer is 7.1.52 आमि सर्वनाम्नः सुट्.

    7.1.52 आमि सर्वनाम्नः सुट्: ता తరువాత आ → सा.

    7.1.52 आमि सर्वनाम्नः सुट्: after ता, आ becomes सा.