लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

ऋतो ङिसर्वनामस्थानयोः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 203 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 89 of 100 in it

an ऋ-stem takes guṇa (अर्) before the locative singular and the strong endings

Before the locative-singular ending ङि and before any सर्वनामस्थान (strong) ending, an ऋ-stem's ऋ takes guṇa and becomes अर्. मातृ → मातरम्, मातरि; and प्रियदुहितृ “dear daughter” gives प्रियदुहितरम् (1.33), the accusative singular. The kinship ऋ-stems stop at this guṇa अर्; the agent nouns in the same cases go on to the vṛddhi आर् (कर्तारम्, कर्तारः).

Aṣṭādhyāyī — 7.3.110 ऋतो ङिसर्वनामस्थानयोः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 203 in the abridgement; the मातृ / पितृ prakriyā; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

ऋतोऽङ्गस्य गुणो ङौ सर्वनामस्थाने च । इति प्राप्ते -

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

2 derivations stand on it

2 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
दुहितृ (ऋकारान्त स्त्रीलिङ्ग) యొక్క द्वितीया एकवचन రూపం ఏది?
Produce the accusative singular (द्वितीया एकवचन) of दुहितृ (ऋकारान्त स्त्रीलिङ्ग).
the answer is दुहितरम्.
दुहितृ యొక్క द्वितीया एकवचन రూపం दुहितरम्.
दुहितरम् is the accusative singular (द्वितीया एकवचन) of दुहितृ.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
दुहितरम् (दुहितृ, ऋकारान्त स्त्रीलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is दुहितरम् (दुहितृ, ऋकारान्त स्त्रीलिङ्ग)?
the answer is द्वितीया एकवचन accusative singular.
दुहितरम् అనేది दुहितृ యొక్క द्वितीया एकवचन.
दुहितरम् is the accusative singular (द्वितीया एकवचन) of दुहितृ.
రూపం చెప్పండి · produce the form
भ्रातृ (ऋकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క सम्बोधन एकवचन రూపం ఏది?
Produce the vocative singular (सम्बोधन एकवचन) of भ्रातृ (ऋकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is भ्रातः.
भ्रातृ యొక్క सम्बोधन एकवचन రూపం भ्रातः.
भ्रातः is the vocative singular (सम्बोधन एकवचन) of भ्रातृ.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
भ्रातः (भ्रातृ, ऋकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is भ्रातः (भ्रातृ, ऋकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is सम्बोधन एकवचन vocative singular.
भ्रातः అనేది भ्रातृ యొక్క सम्बोधन एकवचन.
भ्रातः is the vocative singular (सम्बोधन एकवचन) of भ्रातृ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
हे धातः సాధనలో धात् + अर् + स् అనే అడుగును ఇచ్చే సూత్రం ఏది?
In deriving हे धातः, which rule gives the step धात् + अर् + स्?
the answer is 7.3.110 ऋतो ङिसर्वनामस्थानयोः.
7.3.110 ऋतो ङिसर्वनामस्थानयोः धात् + अर् + स् అనే అడుగును ఇస్తుంది.
7.3.110 ऋतो ङिसर्वनामस्थानयोः gives the step धात् + अर् + स्.