लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 485 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 115 of 179 in it

nine roots take a special present stem before शप्

Nine roots trade themselves for a special present stem when the class-1 marker शप् — the अ (written श) inserted before class-1 endings — follows: पा "to drink" → पिब, घ्रा "to smell" → जिघ्र, ध्मा "to blow" → धम, स्था "to stand" → तिष्ठ, म्ना "to note" → मन, दाण् "to give" → यच्छ, दृश् "to see" → पश्य, ऋ "to go" → ऋच्छ, and सद् "to sit" → सीद, with सृ → धौ and शद् → शीय in the same list. The poem's उत्पश्यामि "I look up at", पश्यन् "seeing", and पश्य "look" all take पश्य for दृश् by this rule.

Aṣṭādhyāyī — 7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 485 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

पादीनां पिबादयः स्युरित्संज्ञकशकारादौ प्रत्यये परे। पिबादेशोऽदन्तस्तेन न गुणः। पिबति॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

3 derivations stand on it

5 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
पश्यामि (दृश्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is पश्यामि (दृश्, लट् parasmaipada)?
the answer is first person singular.
पश्यामि అనేది लट्లో दृश् యొక్క उत्तमपुरुष एकवचन.
पश्यामि is the first person singular of दृश् in the लट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
उत्पश्यामि సాధనలో उद् + दृश् + अ + मि ను उद् + पश्य + अ + मि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving उत्पश्यामि, which rule takes उद् + दृश् + अ + मि to उद् + पश्य + अ + मि?
the answer is 7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः.
7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः: उद् తరువాత दृश् → पश्य.
7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः: after उद्, दृश् becomes पश्य.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पश्यन् సాధనలో दृश् + अ + अत् + स् ను पश्य + अ + अत् + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पश्यन्, which rule takes दृश् + अ + अत् + स् to पश्य + अ + अत् + स्?
the answer is 7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः.
7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः: दृश् + अ + अत् + स् → पश्य + अ + अत् + स्.
7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः: दृश् + अ + अत् + स् → पश्य + अ + अत् + स्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पश्य సాధనలో दृश् + अ + हि ను पश्य + अ + हि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पश्य, which rule takes दृश् + अ + हि to पश्य + अ + हि?
the answer is 7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः.
7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः: दृश् + अ + हि → पश्य + अ + हि.
7.3.78 पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्त्तिसर्त्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः: दृश् + अ + हि → पश्य + अ + हि.