लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

तासस्त्योर्लोपः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 404 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 34 of 179 in it

the स् of तास् and of the auxiliary अस् drops before a स-initial ending

The स् of the periphrastic-future affix तास्, and the स् of the auxiliary अस् "to be" that carries its person-endings, is dropped when a स-initial ending follows. In गन्तासि "you are going to go", गम् + तास् + सि, the स् of तास् falls before the सि, giving गन्तासि; the same loss shapes the bare auxiliary असि "you are". It smooths the seam between the future stem and the endings that follow.

Aṣṭādhyāyī — 7.4.50 तासस्त्योर्लोपः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 404 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

तासेरस्तेश्च सस्य लोपः स्यात्सादौ प्रत्यये परे॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

2 derivations stand on it

3 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
अस् (2వ గణం, लट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) active of अस् (class 2, लट्).
the answer is असि.
असि అనేది लट्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
असि is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) active of अस् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
असि (अस्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is असि (अस्, लट् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
असि అనేది लट्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
असि is the second person singular of अस् in the लट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
गम् (1వ గణం, लुट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) active of गम् (class 1, लुट्).
the answer is गन्तासि.
गन्तासि అనేది लुट्లో गम् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
गन्तासि is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) active of गम् in the लुट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
गन्तासि (गम्, लुट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is गन्तासि (गम्, लुट् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
गन्तासि అనేది लुट्లో गम् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
गन्तासि is the second person singular of गम् in the लुट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
गन्तासि సాధనలో गम् + तास् + सि ను गम् + ता + सि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving गन्तासि, which rule takes गम् + तास् + सि to गम् + ता + सि?
the answer is 7.4.50 तासस्त्योर्लोपः.
7.4.50 तासस्त्योर्लोपः: गम् + तास् + सि → गम् + ता + सि.
7.4.50 तासस्त्योर्लोपः: गम् + तास् + सि → गम् + ता + सि.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
असि సాధనలో अस् + सि ను अ + सि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving असि, which rule takes अस् + सि to अ + सि?
the answer is 7.4.50 तासस्त्योर्लोपः.
7.4.50 तासस्त्योर्लोपः: अस् + सि → अ + सि.
7.4.50 तासस्त्योर्लोपः: अस् + सि → अ + सि.