लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

लिटस्तझयोरेशिरेच्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 511 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 141 of 179 in it

in the perfect the ātmanepada त and झ become एश् and इरेच्

In the perfect (लिट्) the two ātmanepada endings त (third singular) and झ (third plural) are replaced by एश् and इरेच् — that is, by ए and इरे. So कृ "to do" gives चक्रे "he did", हृ "to carry" gives जह्रे "he took", याच् "to ask" gives ययाचे "he asked", and सेव् "to serve" gives सिषेवे "he served".

Aṣṭādhyāyī — 3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 511 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

लिडादेशयोस्तझयोरेश् इरेजेतौ स्तः। एधाञ्चक्रे। एधाञ्चक्राते। एधाञ्चक्रिरे। एधाञ्चकृषे। एधाञ्चक्राथे॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

4 derivations stand on it

4 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
कृ (8వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of कृ (class 8, लिट्).
the answer is चक्रे.
चक्रे అనేది लिट्లో कृ యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
चक्रे is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of कृ in the लिट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
याच् (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of याच् (class 1, लिट्).
the answer is ययाचे.
ययाचे అనేది लिट्లో याच् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
ययाचे is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of याच् in the लिट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
चक्रे సాధనలో कृ + त ను कृ + एश् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving चक्रे, which rule takes कृ + त to कृ + एश्?
the answer is 3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: कृ తరువాత त → एश्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: after कृ, त becomes एश्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
जह्रे సాధనలో हृ + त ను हृ + एश् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving जह्रे, which rule takes हृ + त to हृ + एश्?
the answer is 3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: हृ తరువాత त → एश्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: after हृ, त becomes एश्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
ययाचे సాధనలో याच् + त ను याच् + एश् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving ययाचे, which rule takes याच् + त to याच् + एश्?
the answer is 3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: याच् తరువాత त → एश्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: after याच्, त becomes एश्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
सिषेवे సాధనలో सेव् + त ను सेव् + एश् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving सिषेवे, which rule takes सेव् + त to सेव् + एश्?
the answer is 3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: सेव् తరువాత त → एश्.
3.4.81 लिटस्तझयोरेशिरेच्: after सेव्, त becomes एश्.