लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च

लघुसिद्धान्तकौमुदी 633 · प्रकरण 15, which opens at दिवादिभ्यः श्यन् · rule 6 of 16 in it

these nine roots undergo सम्प्रसारण before a कित् or ङित् suffix

Nine roots — ग्रह् "seize", ज्या "grow old", वय् "weave", व्यध् "pierce", वश् "wish", व्यच् "deceive", वृश्च् "cut", प्रच्छ् "ask" and भ्रस्ज् "fry" — undergo सम्प्रसारण (a semivowel य, र or व collapses into its own vowel इ, ऋ or उ) before a suffix marked क् or ङ्. प्रच्छ् loses its र, which reappears as ऋ: प्रछ् → पृछ्, and with the sixth-class marker पृच्छति "asks".

Aṣṭādhyāyī — 6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 633 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

एषां सम्प्रसारणं स्यात्किति ङिति च। विध्यति। विव्याध। विविधतुः। विविधुः। विव्यधिथ, विव्यद्ध। व्यद्धा। व्यत्स्यति। विध्येत्। विध्यात्। अव्यात्सीत्॥ {$ {! 10 पुष !} पुष्टौ $} (धातुपाठे <{04.0079}>) ॥ पुष्यति। पुपोष। पुपोषिथ। पोष्टा। पोक्ष्यति। पुषादीत्यङ्। अपुषत्॥ {$ {! 11 शुष !} शोषणे $} (धातुपाठे <{04.0080}>)॥ शुष्यति। शुशोष। अशुषत्॥ {$ {! 12 णश !} अदर्शने $} (धातुपाठे <{04.0091}>) ॥ नश्यति। ननाश। नेशतुः॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

4 derivations stand on it

4 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
प्रच्छ् (6వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of प्रच्छ् (class 6, लट्).
the answer is पृच्छति.
पृच्छति అనేది लट्లో प्रच्छ् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
पृच्छति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of प्रच्छ् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
पृच्छति (प्रच्छ्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is पृच्छति (प्रच्छ्, लट् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
पृच्छति అనేది लट्లో प्रच्छ् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
पृच्छति is the third person singular of प्रच्छ् in the लट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
अनुविद्धम् సాధనలో अनु + व्यध् + त + स् ను अनु + वध् + त + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving अनुविद्धम्, which rule takes अनु + व्यध् + त + स् to अनु + वध् + त + स्?
the answer is 6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: अनु + व्यध् + त + स् → अनु + वध् + त + स्.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: अनु + व्यध् + त + स् → अनु + वध् + त + स्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पृच्छन्ती సాధనలో प्रछ् + अ + अत् + स् ను पछ् + अ + अत् + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पृच्छन्ती, which rule takes प्रछ् + अ + अत् + स् to पछ् + अ + अत् + स्?
the answer is 6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: प्रछ् + अ + अत् + स् → पछ् + अ + अत् + स्.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: प्रछ् + अ + अत् + स् → पछ् + अ + अत् + स्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पृच्छति సాధనలో प्रछ् + अ + ति ను पछ् + अ + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पृच्छति, which rule takes प्रछ् + अ + ति to पछ् + अ + ति?
the answer is 6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: प्रछ् + अ + ति → पछ् + अ + ति.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: प्रछ् + अ + ति → पछ् + अ + ति.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पृच्छतः సాధనలో प्रछ् + अ + अत् + अस् ను पछ् + अ + अत् + अस् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पृच्छतः, which rule takes प्रछ् + अ + अत् + अस् to पछ् + अ + अत् + अस्?
the answer is 6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: प्रछ् + अ + अत् + अस् → पछ् + अ + अत् + अस्.
6.1.16 ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च: प्रछ् + अ + अत् + अस् → पछ् + अ + अत् + अस्.