लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

शे मुचादीनाम्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 653 · प्रकरण 17, which opens at तुदादिभ्यः शः · rule 4 of 15 in it

मुच् and its list take the नुम् nasal augment before the sixth-class श

The roots मुच् "release", लुप् "break off", विद् "find", सिच् "sprinkle", कृत् "cut", खिद् and पिश् take the नुम् augment — a nasal न् set before the root's final consonant — when the sixth-class marker श ([[3.1.77]]) follows. मुच् becomes मुन्च् (मुञ्च्): मुञ्चति "releases", मुञ्चतः "of the two releasing".

Aṣṭādhyāyī — 7.1.59 शे मुचादीनाम्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 653 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

मुच्-लिप्-विद्-लुप्-सिच्-कृत्-खिद्-पिशां नुम् स्यात् शे परे। मुञ्चति, मुञ्चते। मोक्ता। मुच्यात्। मुक्षीष्ट। अमुचत्, अमुक्त। अमुक्षाताम्।॥ {$ {! 7 लुपॢ !} छेदने $} (धातुपाठे <{06.0167}>) ॥ लुम्पति, लुम्पते। लोप्ता। अलुपत्। अलुप्त। ॥ {$ {! 8 विदॢ !} लाभे $} (धातुपाठे <{06.0168}>)॥ विन्दति, विन्दते। विवेद, विवेदे। व्याघ्रभूतिमते सेट्। वेदिता। भाष्यमतेऽनिट्। परिवेत्ता॥॥ {$ {! 9 षिच !} क्षरणे $} (धातुपाठे <{06.0170}>) ॥ सिञ्चति, सिञ्चते॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

3 derivations stand on it

3 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
मुञ्चतः సాధనలో मुच् + अ + अत् + अस् ను मुन्च् + अ + अत् + अस् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving मुञ्चतः, which rule takes मुच् + अ + अत् + अस् to मुन्च् + अ + अत् + अस्?
the answer is 7.1.59 शे मुचादीनाम्.
7.1.59 शे मुचादीनाम्: मुच् + अ + अत् + अस् → मुन्च् + अ + अत् + अस्.
7.1.59 शे मुचादीनाम्: मुच् + अ + अत् + अस् → मुन्च् + अ + अत् + अस्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
सिञ्चन् సాధనలో सिच् + अ + अत् + स् ను सिन्च् + अ + अत् + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving सिञ्चन्, which rule takes सिच् + अ + अत् + स् to सिन्च् + अ + अत् + स्?
the answer is 7.1.59 शे मुचादीनाम्.
7.1.59 शे मुचादीनाम्: सिच् + अ + अत् + स् → सिन्च् + अ + अत् + स्.
7.1.59 शे मुचादीनाम्: सिच् + अ + अत् + स् → सिन्च् + अ + अत् + स्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
व्यालुम्पन्ति సాధనలో वि + आ + लुप् + अ + अन्ति ను वि + आ + लुन्प् + अ + अन्ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving व्यालुम्पन्ति, which rule takes वि + आ + लुप् + अ + अन्ति to वि + आ + लुन्प् + अ + अन्ति?
the answer is 7.1.59 शे मुचादीनाम्.
7.1.59 शे मुचादीनाम्: वि + आ + लुप् + अ + अन्ति → वि + आ + लुन्प् + अ + अन्ति.
7.1.59 शे मुचादीनाम्: वि + आ + लुप् + अ + अन्ति → वि + आ + लुन्प् + अ + अन्ति.