लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

back to the poem
← प्रकरण 10

8.2.68

अहन्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 362 · प्रकरण 10, which opens at अहन् · rule 1 of 4 in it

the word अहन् substitutes रु for its final न् at word-end

The stem अहन् "day" substitutes रु for its final न् at पदान्त: अहन् → अहर्/अहः. So the nominative and accusative singular are अहः, and before a consonant ending the रु shows as -र् which then voices to -ओ (अहोभ्याम्, from अहर् + भ्याम्). The rule is stated for this one word, which is why अहन् does not decline like an ordinary an-stem neuter.

  • Aṣṭādhyāyī — 8.2.68 अहन्
  • Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 362 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

अहन्नित्यस्य रुः पदान्ते । अहोभ्याम् ॥ दण्डि । <<सम्बुद्धौ नपुंसकानां नलोपो वा वाच्यः>> (वार्त्तिकम्) । हे दण्डिन्, हे दण्डि । दण्डिनी । दण्डीनि । दण्डिना । दण्डिभ्याम् ॥ सुपथि । टेर्लोपः । सुपथी । सुपन्थानि ॥ ऊर्क्, ऊर्ग् । ऊर्जी । ऊन्र्जि । नरजानां संयोगः । तत् । ते । तानि ॥ यत् । ये । यानि ॥ एतत् । एते । एतानि ॥ गवाक्, गवाग् । गोची । गवाञ्चि । पुनस्तद्वत् । गोचा । गवाग्भ्याम् ॥ शकृत् । शकृती । शकृन्ति ॥ ददत् ॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

1 derivation stand on it

2 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

  1. రూపం చెప్పండి · produce the form

    वेश्मन् (अन्-कारान्त नपुंसकलिङ्ग) యొక్క तृतीया बहुवचन రూపం ఏది?

    Produce the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of वेश्मन् (अन्-कारान्त नपुंसकलिङ्ग).

    the answer is वेश्मभिः.

    वेश्मन् యొక్క तृतीया बहुवचन రూపం वेश्मभिः.

    वेश्मभिः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of वेश्मन्.

  2. రూపం పేరు చెప్పండి · name the form

    वेश्मभिः (वेश्मन्, अन्-कारान्त नपुंसकलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?

    What case and number is वेश्मभिः (वेश्मन्, अन्-कारान्त नपुंसकलिङ्ग)?

    the answer is तृतीया बहुवचन instrumental plural.

    वेश्मभिः అనేది वेश्मन् యొక్క तृतीया बहुवचन.

    वेश्मभिः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of वेश्मन्.

  3. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    अहोभिः సాధనలో अहरुँ + भिस् అనే అడుగును ఇచ్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving अहोभिः, which rule gives the step अहरुँ + भिस्?

    the answer is 8.2.68 अहन्.

    8.2.68 अहन् अहरुँ + भिस् అనే అడుగును ఇస్తుంది.

    8.2.68 अहन् gives the step अहरुँ + भिस्.