लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
1.1.51
उरण् रपरः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 29 · प्रकरण 2, which opens at इको यणचि · rule 15 of 47 in it
when ṛ is replaced by a, i or u, the replacement carries र् after it
A principle of the definitions section: whenever the vowel ऋ (or ऌ) is replaced by one of अ इ उ (the अण् vowels), the replacement comes with a र् attached after it. So the उ that replaces ऋ in an agent noun's genitive brings a र् — भर्तृ + ङस् gives भर्तुर् (then भर्तुः), where the उ is the old ऋ and the र् is what this rule supplies.
- Aṣṭādhyāyī — 1.1.51 उरण् रपरः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 29 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
- docs/lessons/1.1.md — §4.5, भर्तुः
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
ऋ इति त्रिंशतः संज्ञेत्युक्तम्। तत्स्थाने योऽण् स रपरः सन्नेव प्रवर्तते। कृष्णर्द्धिः। तवल्कारः॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
1 derivation stand on it
6 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
भर्तृ (ऋकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క षष्ठी एकवचन రూపం ఏది?
Produce the genitive singular (षष्ठी एकवचन) of भर्तृ (ऋकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is भर्तुः.
भर्तृ యొక్క षष्ठी एकवचन రూపం भर्तुः.
भर्तुः is the genitive singular (षष्ठी एकवचन) of भर्तृ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
धातुः సాధనలో धात् + उर् + स् అనే అడుగును ఇచ్చే సూత్రం ఏది?
In deriving धातुः, which rule gives the step धात् + उर् + स्?
the answer is 1.1.51 उरण् रपरः.
1.1.51 उरण् रपरः धात् + उर् + स् అనే అడుగును ఇస్తుంది.
1.1.51 उरण् रपरः gives the step धात् + उर् + स्.