लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

उरत्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 471 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 101 of 179 in it

an ऋ in the reduplicative syllable is replaced by अ

In a reduplicated form the first syllable is the अभ्यास — the copy of the root set in front of it. If that copy carries an ऋ, the ऋ is replaced by अ. So in the perfect of कृ "to do" the copy चृ becomes च, giving चक्रे "he did"; the copy दृ of दृश् "to see" becomes द in ददर्श "he saw"; and the copy झृ of हृ "to carry" becomes झ in जह्रे "he took" and व्याजहार "he proclaimed".

Aṣṭādhyāyī — 7.4.66 उरत्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 471 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

अभ्यासऋवर्णस्यात् प्रत्यये। रपरः। हलादिः शेषः। वृद्धिः। गोपायाञ्चकार। द्वित्वात्परत्वाद्यणि प्राप्ते -

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

4 derivations stand on it

4 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
कृ (8వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of कृ (class 8, लिट्).
the answer is चक्रे.
चक्रे అనేది लिट्లో कृ యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
चक्रे is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of कृ in the लिट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
दृश् (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of दृश् (class 1, लिट्).
the answer is ददर्श.
ददर्श అనేది लिट्లో दृश् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
ददर्श is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of दृश् in the लिट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
चक्रे సాధనలో चृ + कृ + ए ను च + कृ + ए గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving चक्रे, which rule takes चृ + कृ + ए to च + कृ + ए?
the answer is 7.4.66 उरत्.
7.4.66 उरत्: चृ + कृ + ए → च + कृ + ए.
7.4.66 उरत्: चृ + कृ + ए → च + कृ + ए.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
ददर्श సాధనలో दृ + दर्श् + अ ను द + दर्श् + अ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving ददर्श, which rule takes दृ + दर्श् + अ to द + दर्श् + अ?
the answer is 7.4.66 उरत्.
7.4.66 उरत्: दृ + दर्श् + अ → द + दर्श् + अ.
7.4.66 उरत्: दृ + दर्श् + अ → द + दर्श् + अ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
जह्रे సాధనలో झृ + हृ + ए ను झ + हृ + ए గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving जह्रे, which rule takes झृ + हृ + ए to झ + हृ + ए?
the answer is 7.4.66 उरत्.
7.4.66 उरत्: झृ + हृ + ए → झ + हृ + ए.
7.4.66 उरत्: झृ + हृ + ए → झ + हृ + ए.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
व्याजहार సాధనలో वि + आ + झृ + हार् + अ ను वि + आ + झ + हार् + अ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving व्याजहार, which rule takes वि + आ + झृ + हार् + अ to वि + आ + झ + हार् + अ?
the answer is 7.4.66 उरत्.
7.4.66 उरत्: वि + आ + झृ + हार् + अ → वि + आ + झ + हार् + अ.
7.4.66 उरत्: वि + आ + झृ + हार् + अ → वि + आ + झ + हार् + अ.