लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

च्लेः सिच्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 436 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 66 of 179 in it

the aorist placeholder च्लि is replaced by सिच् (स्)

The aorist placeholder च्लि is replaced by सिच् — the sound स् — as its default. This is the स्-aorist, the commonest of the several aorist types. So भू "to be" moves from भू + च्लि + ति to भू + सिच् + ति, on the way to अभूत् "it became". The स् may then itself be dropped by a later rule for certain roots, but सिच् is where the aorist gets its characteristic स्.

Aṣṭādhyāyī — 3.1.44 च्लेः सिच्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 436 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

इचावितौ॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

3 derivations stand on it

6 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
भू (1వ గణం, लुङ्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of भू (class 1, लुङ्).
the answer is अभूत्.
अभूत् అనేది लुङ्లో भू యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
अभूत् is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of भू in the लुङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
अभूत् (भू, लुङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is अभूत् (भू, लुङ् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
अभूत् అనేది लुङ्లో भू యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
अभूत् is the third person singular of भू in the लुङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
अभूत् సాధనలో भू + च्लिँ + ति ను भू + सिँच् + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving अभूत्, which rule takes भू + च्लिँ + ति to भू + सिँच् + ति?
the answer is 3.1.44 च्लेः सिच्.
3.1.44 च्लेः सिच्: भू తరువాత च्लिँ → सिँच्.
3.1.44 च्लेः सिच्: after भू, च्लिँ becomes सिँच्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
भूः సాధనలో भू + च्लिँ + सि ను भू + सिँच् + सि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving भूः, which rule takes भू + च्लिँ + सि to भू + सिँच् + सि?
the answer is 3.1.44 च्लेः सिच्.
3.1.44 च्लेः सिच्: भू తరువాత च्लिँ → सिँच्.
3.1.44 च्लेः सिच्: after भू, च्लिँ becomes सिँच्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
भूत् సాధనలో भू + च्लिँ + ति ను भू + सिँच् + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving भूत्, which rule takes भू + च्लिँ + ति to भू + सिँच् + ति?
the answer is 3.1.44 च्लेः सिच्.
3.1.44 च्लेः सिच्: भू తరువాత च्लिँ → सिँच्.
3.1.44 च्लेः सिच्: after भू, च्लिँ becomes सिँच्.