लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 390 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 20 of 179 in it

in the perfect, the nine parasmaipada endings are replaced by णल्, अतुस्, उस्, थल्, अथुस्, अ, णल्, व, म

In the perfect tense (लिट्), the nine active (parasmaipada) personal endings that 3.4.78 first supplied are replaced, in order, by णल् अतुस् उस्, थल् अथुस् अ, णल् व म — the perfect's own set. The first- and third-person singular both take णल्, whose ण् marks the ending as one that triggers vṛddhi. So दृश् "to see" gives ददर्श "he saw", its ending णल्; अह् "to say" gives आह "he said" and, in the third plural with उस्, आहुः "they said"; हृ gives व्याजहार "he proclaimed". It is the परस्मैपद counterpart of the perfect endings for the middle voice.

Aṣṭādhyāyī — 3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 390 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

लिटस्तिबादीनां नवानां णलादयः स्युः। भू अ इति स्थिते -

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

5 derivations stand on it

6 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
दृश् (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of दृश् (class 1, लिट्).
the answer is ददर्श.
ददर्श అనేది लिट्లో दृश् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
ददर्श is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of दृश् in the लिट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
ध्यै (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of ध्यै (class 1, लिट्).
the answer is दध्यौ.
दध्यौ అనేది लिट्లో ध्यै యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
दध्यौ is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of ध्यै in the लिट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
ददर्श సాధనలో दृश् + ति ను दृश् + णल् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving ददर्श, which rule takes दृश् + ति to दृश् + णल्?
the answer is 3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: दृश् తరువాత ति → णल्.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: after दृश्, ति becomes णल्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
दध्यौ సాధనలో ध्यै + ति ను ध्यै + णल् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving दध्यौ, which rule takes ध्यै + ति to ध्यै + णल्?
the answer is 3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: ध्यै తరువాత ति → णल्.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: after ध्यै, ति becomes णल्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
व्याजहार సాధనలో वि + आ + हृ + ति ను वि + आ + हृ + णल् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving व्याजहार, which rule takes वि + आ + हृ + ति to वि + आ + हृ + णल्?
the answer is 3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: विआहृ తరువాత ति → णल्.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: after विआहृ, ति becomes णल्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
आह సాధనలో अह् + ति ను अह् + णल् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving आह, which rule takes अह् + ति to अह् + णल्?
the answer is 3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: अह् తరువాత ति → णल्.
3.4.82 परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः: after अह्, ति becomes णल्.