लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

मितां ह्रस्वः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 700 · प्रकरण 22, which opens at स्वतन्त्रः कर्ता · rule 7 of 7 in it

a मित्-marked root shortens its penultimate vowel before णि

The roots marked मित् — the घटादि group and ज्ञप् and the like — shorten their penultimate vowel before णि (the causative), so that णि does not lengthen it. शम् "be at peace", which is मित्, gives शमि- before णि, and so शमयितुम् "to calm"; रम् likewise gives रमयति "delights".

Aṣṭādhyāyī — 6.4.92 मितां ह्रस्वः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 700 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

घटादीनां ज्ञपादीनां चोपधाया ह्रस्वः स्याण्णौ । घटयति ॥ {$ {! 3 ज्ञप !} ज्ञाने ज्ञापने च $} (धातुपाठे <{10.0118}>) ॥ ज्ञपयति । अजिज्ञपत् ॥ इति ण्यन्तप्रक्रिया ॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

7 derivations stand on it

7 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
रमयति సాధనలో राम् + ए + अ + ति ను रम् + ए + अ + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving रमयति, which rule takes राम् + ए + अ + ति to रम् + ए + अ + ति?
the answer is 6.4.92 मितां ह्रस्वः.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: राम् + ए + अ + ति → रम् + ए + अ + ति.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: राम् + ए + अ + ति → रम् + ए + अ + ति.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
स्नपयतु సాధనలో स्ना + प् + ए + अ + तु ను स्न + प् + ए + अ + तु గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving स्नपयतु, which rule takes स्ना + प् + ए + अ + तु to स्न + प् + ए + अ + तु?
the answer is 6.4.92 मितां ह्रस्वः.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: स्ना + प् + ए + अ + तु → स्न + प् + ए + अ + तु.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: स्ना + प् + ए + अ + तु → स्न + प् + ए + अ + तु.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
शमयितुम् సాధనలో शाम् + ए + इ + तुम् ను शम् + ए + इ + तुम् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving शमयितुम्, which rule takes शाम् + ए + इ + तुम् to शम् + ए + इ + तुम्?
the answer is 6.4.92 मितां ह्रस्वः.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: शाम् + ए + इ + तुम् → शम् + ए + इ + तुम्.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: शाम् + ए + इ + तुम् → शम् + ए + इ + तुम्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
नमितः సాధనలో नाम् + इ + इ + त + स् ను नम् + इ + इ + त + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving नमितः, which rule takes नाम् + इ + इ + त + स् to नम् + इ + इ + त + स्?
the answer is 6.4.92 मितां ह्रस्वः.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: नाम् + इ + इ + त + स् → नम् + इ + इ + त + स्.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: नाम् + इ + इ + त + स् → नम् + इ + इ + त + स्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
गमय సాధనలో गाम् + ए + अ + हि ను गम् + ए + अ + हि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving गमय, which rule takes गाम् + ए + अ + हि to गम् + ए + अ + हि?
the answer is 6.4.92 मितां ह्रस्वः.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: गाम् + ए + अ + हि → गम् + ए + अ + हि.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: गाम् + ए + अ + हि → गम् + ए + अ + हि.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
रमयन् సాధనలో राम् + ए + अ + अत् + स् ను रम् + ए + अ + अत् + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving रमयन्, which rule takes राम् + ए + अ + अत् + स् to रम् + ए + अ + अत् + स्?
the answer is 6.4.92 मितां ह्रस्वः.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: राम् + ए + अ + अत् + स् → रम् + ए + अ + अत् + स्.
6.4.92 मितां ह्रस्वः: राम् + ए + अ + अत् + स् → रम् + ए + अ + अत् + स्.