लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

हलादिः शेषः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 394 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 24 of 179 in it

of the reduplicate, only the first consonant is kept

When a root has been doubled for the perfect, the copied piece (अभ्यास, "reduplicate") is pared down: only its first consonant, with its vowel, is kept, and every later consonant of the copy is dropped. So दृश् "to see", doubled to दर्-दृश्, keeps only the द of the copy — दर् → द — giving ददर्श "he saw"; या "to ask" doubled to यया keeps the य for ययाचे; धा "to hold" doubled to दधा keeps the द for दध्यौ. It is the rule that makes a reduplicate a single light syllable.

Aṣṭādhyāyī — 7.4.60 हलादिः शेषः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 394 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

अभ्यासस्यादिर्हल् शिष्यते अन्ये हलो लुप्यन्ते। इति वलोपः॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

7 derivations stand on it

8 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
दृश् (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of दृश् (class 1, लिट्).
the answer is ददर्श.
ददर्श అనేది लिट्లో दृश् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
ददर्श is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of दृश् in the लिट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
ध्यै (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of ध्यै (class 1, लिट्).
the answer is दध्यौ.
दध्यौ అనేది लिट्లో ध्यै యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
दध्यौ is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of ध्यै in the लिट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
याच् (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of याच् (class 1, लिट्).
the answer is ययाचे.
ययाचे అనేది लिट्లో याच् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
ययाचे is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of याच् in the लिट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
ददर्श సాధనలో दृश् + दर्श् + अ ను दृ + दर्श् + अ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving ददर्श, which rule takes दृश् + दर्श् + अ to दृ + दर्श् + अ?
the answer is 7.4.60 हलादिः शेषः.
7.4.60 हलादिः शेषः: दृश् + दर्श् + अ → दृ + दर्श् + अ.
7.4.60 हलादिः शेषः: दृश् + दर्श् + अ → दृ + दर्श् + अ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
दध्यौ సాధనలో ध्या + ध्या + औ ను धा + ध्या + औ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving दध्यौ, which rule takes ध्या + ध्या + औ to धा + ध्या + औ?
the answer is 7.4.60 हलादिः शेषः.
7.4.60 हलादिः शेषः: ध्या + ध्या + औ → धा + ध्या + औ.
7.4.60 हलादिः शेषः: ध्या + ध्या + औ → धा + ध्या + औ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
ययाचे సాధనలో याच् + याच् + ए ను या + याच् + ए గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving ययाचे, which rule takes याच् + याच् + ए to या + याच् + ए?
the answer is 7.4.60 हलादिः शेषः.
7.4.60 हलादिः शेषः: याच् + याच् + ए → या + याच् + ए.
7.4.60 हलादिः शेषः: याच् + याच् + ए → या + याच् + ए.