लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

च्लि लुङि

लघुसिद्धान्तकौमुदी 435 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 65 of 179 in it

in the aorist लुङ्, the affix च्लि is added

In the aorist tense लुङ् — the simple past, "did" — the affix च्लि is placed after the root, before the personal ending. च्लि is a placeholder: it is never spoken as such but is at once replaced by one of a set of aorist markers (most often सिच्, the स्), and the choice of replacement is what sorts the roots into the several aorist patterns. So भू "to be" starts its aorist as भू + च्लि + ति, on the way to अभूत् "it became"; गम् "to go" as गम् + च्लि + सि. The tense's whole machinery hangs from this affix.

Aṣṭādhyāyī — 3.1.43 च्लि लुङि
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 435 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

शबाद्यपवादः॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

4 derivations stand on it

7 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
भू (1వ గణం, लुङ्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of भू (class 1, लुङ्).
the answer is अभूत्.
अभूत् అనేది लुङ्లో भू యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
अभूत् is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of भू in the लुङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
अभूत् (भू, लुङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is अभूत् (भू, लुङ् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
अभूत् అనేది लुङ्లో भू యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
अभूत् is the third person singular of भू in the लुङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
अभूत् సాధనలో भू + ति ను भू + च्लिँ + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving अभूत्, which rule takes भू + ति to भू + च्लिँ + ति?
the answer is 3.1.43 च्लि लुङि.
3.1.43 च्लि लुङि: भू + ति → भू + च्लिँ + ति.
3.1.43 च्लि लुङि: भू + ति → भू + च्लिँ + ति.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
भूः సాధనలో भू + सि ను भू + च्लिँ + सि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving भूः, which rule takes भू + सि to भू + च्लिँ + सि?
the answer is 3.1.43 च्लि लुङि.
3.1.43 च्लि लुङि: भू + सि → भू + च्लिँ + सि.
3.1.43 च्लि लुङि: भू + सि → भू + च्लिँ + सि.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
भूत् సాధనలో भू + ति ను भू + च्लिँ + ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving भूत्, which rule takes भू + ति to भू + च्लिँ + ति?
the answer is 3.1.43 च्लि लुङि.
3.1.43 च्लि लुङि: भू + ति → भू + च्लिँ + ति.
3.1.43 च्लि लुङि: भू + ति → भू + च्लिँ + ति.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
गमः సాధనలో गम् + सि ను गम् + च्लिँ + सि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving गमः, which rule takes गम् + सि to गम् + च्लिँ + सि?
the answer is 3.1.43 च्लि लुङि.
3.1.43 च्लि लुङि: गम् + सि → गम् + च्लिँ + सि.
3.1.43 च्लि लुङि: गम् + सि → गम् + च्लिँ + सि.