लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

सार्वधातुके यक्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 748 · प्रकरण 30, which opens at भावकर्मणोः · rule 2 of 9 in it

यक् is added to a root in the passive and impersonal before a सार्वधातुक ending

In the passive and the impersonal, the affix यक् — a -य- (the क् only marks it) — is added to the root before a सार्वधातुक ending (the present-system endings). गै "to sing" gives गी + यते → गीयते "is sung"; सूच् gives सूच्यते "is pointed to", and लुप् आलुप्यते "is broken off".

Aṣṭādhyāyī — 3.1.67 सार्वधातुके यक्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 748 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

धातोर्यक् भावकर्मवाचिनि सार्वधातुके। भावः क्रिया। सा च भावार्थकलकारेणानूद्यते। युष्मदस्मद्भ्यां सामानाधिकरण्याभावात्प्रथमः पुरुषः। तिङ्वाच्यक्रियाया अद्रव्यरूपत्वेन द्वित्वाद्यप्रतीतेर्न द्विवचनादि किंत्वेकवचनमेवोत्सर्गतः। त्वया मया अन्यैश्च भूयते। बभूवे॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

6 derivations stand on it

6 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
संलक्ष्यन्ते సాధనలో सम् + लक्ष् + इ + झ ను सम् + लक्ष् + इ + यक् + झ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving संलक्ष्यन्ते, which rule takes सम् + लक्ष् + इ + झ to सम् + लक्ष् + इ + यक् + झ?
the answer is 3.1.67 सार्वधातुके यक्.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: सम् + लक्ष् + इ + झ → सम् + लक्ष् + इ + यक् + झ.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: सम् + लक्ष् + इ + झ → सम् + लक्ष् + इ + यक् + झ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
गीयते సాధనలో गै + त ను गै + यक् + त గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving गीयते, which rule takes गै + त to गै + यक् + त?
the answer is 3.1.67 सार्वधातुके यक्.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: गै + त → गै + यक् + त.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: गै + त → गै + यक् + त.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
सूच्यते సాధనలో सूच् + इ + त ను सूच् + इ + यक् + त గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving सूच्यते, which rule takes सूच् + इ + त to सूच् + इ + यक् + त?
the answer is 3.1.67 सार्वधातुके यक्.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: सूच् + इ + त → सूच् + इ + यक् + त.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: सूच् + इ + त → सूच् + इ + यक् + त.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
आलुप्यते సాధనలో आ + लुप् + त ను आ + लुप् + यक् + त గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving आलुप्यते, which rule takes आ + लुप् + त to आ + लुप् + यक् + त?
the answer is 3.1.67 सार्वधातुके यक्.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: आ + लुप् + त → आ + लुप् + यक् + त.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: आ + लुप् + त → आ + लुप् + यक् + त.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
आलिङ्ग्यन्ते సాధనలో आ + लिन्ग् + इ + झ ను आ + लिन्ग् + इ + यक् + झ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving आलिङ्ग्यन्ते, which rule takes आ + लिन्ग् + इ + झ to आ + लिन्ग् + इ + यक् + झ?
the answer is 3.1.67 सार्वधातुके यक्.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: आ + लिन्ग् + इ + झ → आ + लिन्ग् + इ + यक् + झ.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: आ + लिन्ग् + इ + झ → आ + लिन्ग् + इ + यक् + झ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
संक्षिप्येत సాధనలో सम् + क्षिप् + त ను सम् + क्षिप् + यक् + त గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving संक्षिप्येत, which rule takes सम् + क्षिप् + त to सम् + क्षिप् + यक् + त?
the answer is 3.1.67 सार्वधातुके यक्.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: सम् + क्षिप् + त → सम् + क्षिप् + यक् + त.
3.1.67 सार्वधातुके यक्: सम् + क्षिप् + त → सम् + क्षिप् + यक् + त.