लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

तुदादिभ्यः शः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 650 · प्रकरण 17, which opens at तुदादिभ्यः शः · rule 1 of 15 in it

after तुद् and the rest of the sixth class the present marker श is added

After तुद् "to strike" and the roots that head its list — the तुदादि or sixth class — the present marker श is added instead of शप्. Its living piece is a thematic अ that, unlike शप्, leaves the root's vowel unstrengthened. नुद् "to push" + श + ति → नुदति "pushes".

Aṣṭādhyāyī — 3.1.77 तुदादिभ्यः शः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 650 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

॥ {$ {! 1 तुद !} व्यथने $} (धातुपाठे <{06.0001}>) ॥ शपोऽपवादः। तुदति, तुदते। तुतोद। तुतोदिथ। तुतुदे। तोत्ता। अतौत्सीत्, अतुत॥॥ {$ {! 2 णुद !} प्रेरणे $} (धातुपाठे <{06.0002}>) ॥ नुदति, नुदते। नुनोद। नोत्ता। ॥ {$ {! 3 भ्रस्ज !} पाके $} (धातुपाठे <{06.0004}>) ॥ ग्रहिज्येति सम्प्रसारणम्। सस्य श्चुत्वेन शः। शस्य जश्त्वेन जः। भृज्जति, भृज्जते॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

15 derivations stand on it

15 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం చెప్పండి · produce the form
नुद् (6వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नुद् (class 6, लट्).
the answer is नुदति.
नुदति అనేది लट्లో नुद् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
नुदति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नुद् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
नुदति (नुद्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is नुदति (नुद्, लट् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
नुदति అనేది लट्లో नुद् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
नुदति is the third person singular of नुद् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
विशेः (विश्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is विशेः (विश्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
विशेः అనేది विधिलिङ्లో विश् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
विशेः is the second person singular of विश् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
विशन्ति (विश्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is विशन्ति (विश्, लट् parasmaipada)?
the answer is third person plural.
विशन्ति అనేది लट्లో विश् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
विशन्ति is the third person plural of विश् in the लट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
प्रच्छ् (6వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of प्रच्छ् (class 6, लट्).
the answer is पृच्छति.
पृच्छति అనేది लट्లో प्रच्छ् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
पृच्छति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of प्रच्छ् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
पृच्छति (प्रच्छ्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is पृच्छति (प्रच्छ्, लट् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
पृच्छति అనేది लट्లో प्रच्छ् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
पृच्छति is the third person singular of प्रच्छ् in the लट्.