लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 812 · प्रकरण 34, which opens at ण्वुल्तृचौ · rule 33 of 64 in it

after र् or द् the निष्ठा त becomes न, and a preceding root-final द् too

After र् or द्, the त of a निष्ठा affix (क्त and क्तवतु, the past participles in -त and -तवत्) becomes न; and the root-final द् that precedes it also becomes न. तॄ "to cross" → तीर्ण "crossed", शॄ "to crush" → शीर्ण; भिद् "to split" → भिन्न, where both the root's द् and the affix's त् turn to न.

Aṣṭādhyāyī — 8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 812 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

रदाभ्यां परस्य निष्ठातस्य नः स्यात् निष्ठापेक्षया पूर्वस्य धातोर्दस्य च॥ शॄ हिंसायाम्॥ ॠत इत्। रपरः। णत्वम्। शीर्णः। भिन्नः। छिन्नः॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

12 derivations stand on it

14 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
खिन्नः సాధనలో खिद् + त + स् ను खिन् + न + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving खिन्नः, which rule takes खिद् + त + स् to खिन् + न + स्?
the answer is 8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: खि తరువాత द्त → न्न.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: after खि, द्त becomes न्न.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
तीर्णः సాధనలో तिर् + त + स् ను तिर् + न + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving तीर्णः, which rule takes तिर् + त + स् to तिर् + न + स्?
the answer is 8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: तिर् తరువాత त → न.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: after तिर्, त becomes न.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
विशीर्णाम् సాధనలో वि + शिर् + ता + म् ను वि + शिर् + ना + म् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving विशीर्णाम्, which rule takes वि + शिर् + ता + म् to वि + शिर् + ना + म्?
the answer is 8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: विशिर् తరువాత त → न.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: after विशिर्, त becomes न.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
भिन्नैः సాధనలో भिद् + त् + ऐस् ను भिन् + न् + ऐस् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving भिन्नैः, which rule takes भिद् + त् + ऐस् to भिन् + न् + ऐस्?
the answer is 8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: भि తరువాత द्त → न्न.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: after भि, द्त becomes न्न.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
आसन्ने సాధనలో आ + सद् + त् + ए ను आ + सन् + न् + ए గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving आसन्ने, which rule takes आ + सद् + त् + ए to आ + सन् + न् + ए?
the answer is 8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: आस తరువాత द्त → न्न.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: after आस, द्त becomes न्न.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
उद्गीर्णैः సాధనలో उद् + गिर् + त् + ऐस् ను उद् + गिर् + न् + ऐस् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving उद्गीर्णैः, which rule takes उद् + गिर् + त् + ऐस् to उद् + गिर् + न् + ऐस्?
the answer is 8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: उद्गिर् తరువాత त → न.
8.2.42 रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः: after उद्गिर्, त becomes न.