लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
6.1.64
धात्वादेः षः सः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 254 · प्रकरण 8, which opens at हो ढः · rule 5 of 108 in it
an initial ष् of a root is replaced by स्
A root taught in the Dhātupāṭha with an initial ष् (a retroflex s) is really pronounced with स् (a plain dental s); the ष् is only a teaching label, and this rule turns it back to स् before the root is used. So सद् "to sit" is listed as षद्, and सिच् "to sprinkle" as षिच्, and here they become सद् and सिच् again. In the poem आसन्ने "near at hand" walks out of षद्, and सिञ्चन् "sprinkling" out of षिच्, each shedding the taught ष् at its very first step.
- Aṣṭādhyāyī — 6.1.64 धात्वादेः षः सः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 254 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
स्नुक्, स्नुग्, स्नुट्, स्नुड्। एवं स्निक्, स्निग्, स्निट्, स्निड्॥ विश्ववाट्, विश्ववाड्। विश्ववाहौ। विश्ववाहः। विश्ववाहम्। विश्ववाहौ॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
20 derivations stand on it
22 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
सेव् (1వ గణం, लृट्) యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) middle of सेव् (class 1, लृट्).
the answer is सेविष्यन्ते.
सेविष्यन्ते అనేది लृट्లో सेव् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन आत्मनेपद రూపం.
सेविष्यन्ते is the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) middle of सेव् in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
सेविष्यन्ते (सेव्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is सेविष्यन्ते (सेव्, लृट् atmanepada)?
the answer is third person plural.
सेविष्यन्ते అనేది लृट्లో सेव् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
सेविष्यन्ते is the third person plural of सेव् in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
सेवन्ते (सेव्, लट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is सेवन्ते (सेव्, लट् atmanepada)?
the answer is third person plural.
सेवन्ते అనేది लट्లో सेव् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
सेवन्ते is the third person plural of सेव् in the लट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
सह् (1వ గణం, लोट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् (class 1, लोट्).
the answer is सहस्व.
सहस्व అనేది लोट्లో सह् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
सहस्व is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् in the लोट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
सहस्व (सह्, लोट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is सहस्व (सह्, लोट् atmanepada)?
the answer is second person singular.
सहस्व అనేది लोट्లో सह् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
सहस्व is the second person singular of सह् in the लोट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
सह् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of सह् (class 1, लट्).
the answer is सहते.
सहते అనేది लट्లో सह् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
सहते is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of सह् in the लट्.