लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
6.1.103
तस्माच्छसो नः पुंसि
लघुसिद्धान्तकौमुदी 136 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 22 of 100 in it
in the masculine, the acc. plural’s स् becomes न् — the -आन् ending
In the masculine, the स् of the accusative-plural ending शस्, coming after that long vowel, becomes न्. So the masculine accusative plural ends in -आन्: रामान्, वृक्षान्, मासान्. The feminine keeps the स् (लताः).
- Aṣṭādhyāyī — 6.1.103 तस्माच्छसो नः पुंसि
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 136 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
पूर्वसवर्णदीर्घात्परो यः शसः सस्तस्य नः स्यात्पुंसि॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
8 derivations stand on it
39 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- मासान्1.2
- स्थूलहस्तावलेपान्1.14
- अवन्तीन्1.30
- उदयनकथाकोविदग्रामवृद्धान्1.30
- हारान्1.32
- तारान्1.32
- तरलगुटिकान्1.32
- शष्पश्यामान्1.32
- मरकतमणीन्1.32
- उन्मयूखप्ररोहान्1.32
- विपणिरचितान्1.32
- भङ्गान्1.32
- आगन्तून्1.33
- बन्धून्1.33
- नखपदसुखान्1.37
- वर्षाग्रबिन्दून्1.37
- मधुकरश्रेणिदीर्घान्1.37
- कटाक्षान्1.37
- तान्1.56
- तुमुलकरकावृष्टिपातावकीर्णान्1.56
- तान्1.59
- विशेषान्1.59
- अर्चिस्तुङ्गान्2.7
- रत्नप्रदीपान्2.7
- विकल्पान्2.12
- धनपतिगृहान्2.15
- शेषान्2.27
- मासान्2.27
- पादान्2.30
- अमृतशिशिरान्2.30
- जालमार्गप्रविष्टान्2.30
- केशान्2.44
- भ्रूविलासान्2.44
- किसलयपुटान्2.47
- शेषान्2.50
- मासान्2.50
- स्नेहान्2.52
- इष्टान्2.55
- देशान्2.55
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
श्यामान् (श्याम, अकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is श्यामान् (श्याम, अकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is द्वितीया बहुवचन accusative plural.
श्यामान् అనేది श्याम యొక్క द्वितीया बहुवचन.
श्यामान् is the accusative plural (द्वितीया बहुवचन) of श्याम.
రూపం చెప్పండి · produce the form
हार (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క द्वितीया बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the accusative plural (द्वितीया बहुवचन) of हार (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is हारान्.
हार యొక్క द्वितीया बहुवचन రూపం हारान्.
हारान् is the accusative plural (द्वितीया बहुवचन) of हार.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
रचितान् సాధనలో रच् + इ + त + आस् ను रच् + इ + त + आन् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving रचितान्, which rule takes रच् + इ + त + आस् to रच् + इ + त + आन्?
the answer is 6.1.103 तस्माच्छसो नः पुंसि.
6.1.103 तस्माच्छसो नः पुंसि: रच्इतआ తరువాత स → न.
6.1.103 तस्माच्छसो नः पुंसि: after रच्इतआ, स becomes न.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
विकल्पान् (विकल्प, अकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is विकल्पान् (विकल्प, अकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is द्वितीया बहुवचन accusative plural.
विकल्पान् అనేది विकल्प యొక్క द्वितीया बहुवचन.
विकल्पान् is the accusative plural (द्वितीया बहुवचन) of विकल्प.
రూపం చెప్పండి · produce the form
सुख (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క द्वितीया बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the accusative plural (द्वितीया बहुवचन) of सुख (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is सुखान्.
सुख యొక్క द्वितीया बहुवचन రూపం सुखान्.
सुखान् is the accusative plural (द्वितीया बहुवचन) of सुख.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
शम्भून् సాధనలో शम्भूस् ను शम्भून् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving शम्भून्, which rule takes शम्भूस् to शम्भून्?
the answer is 6.1.103 तस्माच्छसो नः पुंसि.
6.1.103 तस्माच्छसो नः पुंसि: शम्भू తరువాత स → न.
6.1.103 तस्माच्छसो नः पुंसि: after शम्भू, स becomes न.