लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
1.3.5
आदिर्ञिटुडवः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 460 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 90 of 179 in it
an initial ञि, टु or डु in a root's teaching form is an इत्
At the start of a root as it is taught (उपदेश, the aupadeśika form the dhātupāṭha lists), the syllables ञि, टु and डु are इत् — indicatory pieces that drop away and leave only a signal behind. The root कृ "do, make" is taught as डुकृञ्, and its opening डु is such an इत्: it never appears in a formed word but marks कृ as taking certain suffixes. So चक्रे "he made", कर्तुम् "to do" and आदाय "having taken" all begin from a root whose taught head was shed by this rule. The derivation names it on the silent step where that head drops.
- Aṣṭādhyāyī — 1.3.5 आदिर्ञिटुडवः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 460 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
उपदेशे धातोराद्या एते इतः स्युः॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
30 derivations stand on it
35 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- चक्रे1.1
- ययाचे1.5
- कर्तुम्1.11
- आदाय1.20
- लब्धा1.24
- कुर्वन्1.36
- लप्स्यसे1.36
- दधानः1.38
- लप्स्यते1.42
- करोति1.46
- आदातुम्1.48
- कृत्वा1.51
- अकरोत्1.52
- कुर्वीथाः1.56
- श्रद्दधानाः1.57
- कुरु1.62
- घर्मलब्धस्य1.63
- भाययेः1.63
- आददानः1.64
- कुर्वन्1.64
- हृदयनिहितैः2.20
- कर्तुम्2.21
- बिभर्ति2.24
- कृताम्2.26
- सुप्ताम्2.30
- निहितम्2.33
- करोति2.34
- स्वप्नलब्धे2.37
- हृदयनिहितैः2.39
- अवहिता2.40
- उपकर्तुम्2.41
- कर्तुम्2.45
- लब्धायाः2.46
- कृतम्2.48
- याचितः2.54
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
कृ (8వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of कृ (class 8, लिट्).
the answer is चक्रे.
चक्रे అనేది लिट्లో कृ యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
चक्रे is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of कृ in the लिट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
याच् (1వ గణం, लिट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of याच् (class 1, लिट्).
the answer is ययाचे.
ययाचे అనేది लिट्లో याच् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
ययाचे is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of याच् in the लिट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
लभ् (1వ గణం, लृट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of लभ् (class 1, लृट्).
the answer is लप्स्यसे.
लप्स्यसे అనేది लृट्లో लभ् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
लप्स्यसे is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of लभ् in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
लप्स्यसे (लभ्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is लप्स्यसे (लभ्, लृट् atmanepada)?
the answer is second person singular.
लप्स्यसे అనేది लृट्లో लभ् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
लप्स्यसे is the second person singular of लभ् in the लृट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
लभ् (1వ గణం, लृट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of लभ् (class 1, लृट्).
the answer is लप्स्यते.
लप्स्यते అనేది लृट्లో लभ् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
लप्स्यते is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) middle of लभ् in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
लप्स्यते (लभ्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is लप्स्यते (लभ्, लृट् atmanepada)?
the answer is third person singular.
लप्स्यते అనేది लृट्లో लभ् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
लप्स्यते is the third person singular of लभ् in the लृट्.