लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
3.4.103
यासुट् परस्मैपदेषूदात्तो ङिच्च
लघुसिद्धान्तकौमुदी 424 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 54 of 179 in it
the optative adds the augment यासुट् before its parasmaipada endings, and it is ङित्
In the optative (विधिलिङ्, "you should / would"), before the parasmaipada personal endings the augment यासुट् — the piece यास् — is inserted between the stem and the ending. It is pronounced उदात्त (high-pitched) and is marked ङित्. The ङित् mark matters: it forbids the strengthening (गुण) of the root vowel that a plain ending would cause, so the root stays weak. So कृ "to do" reaches कुर्यात् "he should do"; गम् "to go" reaches गच्छेः "you would go"; अस् "to be" reaches स्यात् "it would be". The यास् is worn down to या and then further by the rules that follow.
- Aṣṭādhyāyī — 3.4.103 यासुट् परस्मैपदेषूदात्तो ङिच्च
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 424 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
लिङः परस्मैपदानां यासुडागमो ङिच्च॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
19 derivations stand on it
27 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
स्याः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
स्याः is the second person singular of अस् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
तर्कयेः అనేది विधिलिङ्లో तर्क् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
तर्कयेः is the second person singular of तर्क् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
इयाः (इ, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is इयाः (इ, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
इयाः అనేది विधिलिङ्లో इ యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
इयाः is the second person singular of इ in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
नमेत् (नम्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is नमेत् (नम्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
नमेत् అనేది विधिलिङ्లో नम् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
नमेत् is the third person singular of नम् in the विधिलिङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
ब्रूयाः సాధనలో ब्रू + स् ను ब्रू + यासुँट् + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving ब्रूयाः, which rule takes ब्रू + स् to ब्रू + यासुँट् + स्?
the answer is 3.4.103 यासुट् परस्मैपदेषूदात्तो ङिच्च.
3.4.103 यासुट् परस्मैपदेषूदात्तो ङिच्च: ब्रू + स् → ब्रू + यासुँट् + स्.
3.4.103 यासुट् परस्मैपदेषूदात्तो ङिच्च: ब्रू + स् → ब्रू + यासुँट् + स्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
विशेः (विश्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is विशेः (विश्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
विशेः అనేది विधिलिङ्లో विश् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
विशेः is the second person singular of विश् in the विधिलिङ्.