लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
3.3.13
लृट् शेषे च
लघुसिद्धान्तकौमुदी 406 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 36 of 179 in it
लृट् (the future) in the general sense as well
The affix लृट् forms the simple future and applies in the plain future sense, beyond the particular senses the neighbouring rules assign. The स्य of the future comes by 3.1.33, and the personal endings then follow: गमिष्यति "will go", करिष्यति "will do". It is the ordinary "shall/will" of Sanskrit.
- Aṣṭādhyāyī — 3.3.13 लृट् शेषे च
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 406 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
भविष्यदर्थाद्धातोर्लृट् क्रियार्थायां क्रियायां सत्यामसत्यां वा । स्यः । इट् । भविष्यति । भविष्यतः । भविष्यन्ति । भविष्यसि । भविष्यथः । भविष्यथ । भविष्यामि । भविष्यावः । भविष्यामः ॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
23 derivations stand on it
53 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- प्रेक्षिष्यन्ते1.8
- सेविष्यन्ते1.9
- द्रक्ष्यसि1.10
- सम्पत्स्यन्ते1.11
- श्रोष्यसि1.13
- आपत्स्यते1.15
- वक्ष्यति1.17
- यास्यति1.18
- द्रक्ष्यसि1.19
- शक्ष्यति1.20
- सूचयिष्यन्ति1.21
- सम्पत्स्यन्ते1.23
- पास्यसि1.24
- लप्स्यसे1.36
- आमोक्ष्यन्ते1.37
- लप्स्यते1.42
- वास्यति1.44
- प्रेक्षिष्यन्ते1.48
- वक्ष्यसि1.54
- नेष्यन्ति1.63
- ज्ञास्यसे1.65
- आध्यास्यन्ति2.16
- मोचयिष्यति2.33
- एष्यति2.35
- यास्यति2.36
- श्रोष्यति2.40
- निर्वेक्ष्यावः2.50
the form-type names it — The rule says what kind of form the word is, rather than what produced its ending.
- प्रेक्षिष्यन्ते1.8
- सेविष्यन्ते1.9
- द्रक्ष्यसि1.10
- सम्पत्स्यन्ते1.11
- श्रोष्यसि1.13
- आपत्स्यते1.15
- वक्ष्यति1.17
- यास्यति1.18
- द्रक्ष्यसि1.19
- शक्ष्यति1.20
- सूचयिष्यन्ति1.21
- सम्पत्स्यन्ते1.23
- पास्यसि1.24
- लप्स्यसे1.36
- आमोक्ष्यन्ते1.37
- लप्स्यते1.42
- वास्यति1.44
- प्रेक्षिष्यन्ते1.48
- वक्ष्यसि1.54
- नेष्यन्ति1.63
- ज्ञास्यसे1.65
- आध्यास्यन्ति2.16
- एष्यति2.35
- यास्यति2.36
- श्रोष्यति2.40
- निर्वेक्ष्यावः2.50
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
वक्ष्यसि సాధనలో वह् ను वह् + लृँट् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving वक्ष्यसि, which rule takes वह् to वह् + लृँट्?
the answer is 3.3.13 लृट् शेषे च.
3.3.13 लृट् शेषे च: वह् → वह् + लृँट्.
3.3.13 लृट् शेषे च: वह् → वह् + लृँट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
निर्वेक्ष्यावः సాధనలో निस् + विश् ను निस् + विश् + लृँट् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving निर्वेक्ष्यावः, which rule takes निस् + विश् to निस् + विश् + लृँट्?
the answer is 3.3.13 लृट् शेषे च.
3.3.13 लृट् शेषे च: निस् + विश् → निस् + विश् + लृँट्.
3.3.13 लृट् शेषे च: निस् + विश् → निस् + विश् + लृँट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
ईक्षिष्यन्ते (ईक्ष्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is ईक्षिष्यन्ते (ईक्ष्, लृट् atmanepada)?
the answer is third person plural.
ईक्षिष्यन्ते అనేది लृट्లో ईक्ष् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
ईक्षिष्यन्ते is the third person plural of ईक्ष् in the लृट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
एष्यति సాధనలో इ ను इ + लृँट् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving एष्यति, which rule takes इ to इ + लृँट्?
the answer is 3.3.13 लृट् शेषे च.
3.3.13 लृट् शेषे च: इ → इ + लृँट्.
3.3.13 लृट् शेषे च: इ → इ + लृँट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
यास्यति (या, लृट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is यास्यति (या, लृट् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
यास्यति అనేది लृट्లో या యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
यास्यति is the third person singular of या in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
शक्ष्यति (शक्, लृट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is शक्ष्यति (शक्, लृट् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
शक्ष्यति అనేది लृट्లో शक् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
शक्ष्यति is the third person singular of शक् in the लृट्.