लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
8.3.59
आदेशप्रत्यययोः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 149 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 35 of 100 in it
स् becomes ष् in a substitute or a suffix after इण्/क् (ṣatva)
A स् that stands in a suffix or in a substitute (ādeśa) becomes the retroflex ष् when preceded by a vowel other than अ आ, or by क् or र् — the इण्-कु condition. This is ṣatva. So the locative-plural सु becomes षु after the ए of an a-stem (रामेषु) or the उ of a u-stem (गुरुषु, तरुषु). Every vowel-stem locative plural is this rule.
- Aṣṭādhyāyī — 8.3.59 आदेशप्रत्यययोः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 149 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
- docs/lessons/1.1.md — §4.2, आश्रमेषु
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
इण्कुभ्यां परस्यापदान्तस्यादेशस्य प्रत्ययावयवस्य यः सस्तस्य मूर्धन्यादेशः। ईषद्विवृतस्य सस्य तादृश एव षः। रामेषु। एवं कृष्णादयोऽप्यदन्ताः॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
26 derivations stand on it
47 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- जनकतनयास्नानपुण्योदकेषु1.1
- स्निग्धच्छायातरुषु1.1
- रामगिर्याश्रमेषु1.1
- चेतनाचेतनेषु1.5
- प्रेक्षिष्यन्ते1.8
- सेविष्यन्ते1.9
- द्रक्ष्यसि1.10
- श्रोष्यसि1.13
- शिखरिषु1.13
- वक्ष्यति1.17
- द्रक्ष्यसि1.19
- शक्ष्यति1.20
- अरण्येषु1.21
- सूचयिष्यन्ति1.21
- तेषाम्1.24
- दिक्षु1.24
- प्रियेषु1.28
- प्रत्यूषेषु1.31
- हर्म्येषु1.34
- कुसुमसुरभिषु1.34
- ललितवनितापादरागाङ्कितेषु1.34
- आमोक्ष्यन्ते1.37
- प्रेक्षिष्यन्ते1.48
- सिषेवे1.51
- वक्ष्यसि1.54
- कन्दरेषु1.58
- नेष्यन्ति1.63
- त्वद्गम्भीरध्वनिषु2.5
- पुष्करेषु2.5
- आहतेषु2.5
- अनिभृतकरेषु2.7
- प्रियेषु2.7
- कामिलक्ष्येषु2.14
- गुरुषु2.23
- दिवसेषु2.23
- एषु2.23
- रमणविरहेषु2.27
- मोचयिष्यति2.33
- एष्यति2.35
- श्रोष्यति2.40
- बर्हभारेषु2.44
- प्रतनुषु2.44
- नदीवीचिषु2.44
- स्वप्नसंदर्शनेषु2.46
- तरुकिसलयेषु2.46
- निर्वेक्ष्यावः2.50
- प्रणयिषु2.54
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
अचेतन (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of अचेतन (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is अचेतनेषु.
अचेतन యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం अचेतनेषु.
अचेतनेषु is the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of अचेतन.
రూపం చెప్పండి · produce the form
गुरु (उकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of गुरु (उकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is गुरुषु.
गुरु యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం गुरुषु.
गुरुषु is the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of गुरु.
రూపం చెప్పండి · produce the form
कर (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of कर (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is करेषु.
कर యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం करेषु.
करेषु is the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of कर.
రూపం చెప్పండి · produce the form
प्रतनु (उकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of प्रतनु (उकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is प्रतनुषु.
प्रतनु యొక్క सप्तमी बहुवचन రూపం प्रतनुषु.
प्रतनुषु is the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of प्रतनु.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
प्रियेषु (प्रिय, अकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is प्रियेषु (प्रिय, अकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is सप्तमी बहुवचन locative plural.
प्रियेषु అనేది प्रिय యొక్క सप्तमी बहुवचन.
प्रियेषु is the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of प्रिय.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
संदर्शनेषु (संदर्शन, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is संदर्शनेषु (संदर्शन, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग)?
the answer is सप्तमी बहुवचन locative plural.
संदर्शनेषु అనేది संदर्शन యొక్క सप्तमी बहुवचन.
संदर्शनेषु is the locative plural (सप्तमी बहुवचन) of संदर्शन.