लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
7.2.35
आर्धधातुकस्येड् वलादेः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 399 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 29 of 179 in it
an ārdhadhātuka suffix beginning with a वल् consonant takes the augment इट् (इ)
An ārdhadhātuka suffix (आर्धधातुक — the class that holds the past participle क्त, the futures, the perfect and more) that begins with a वल् consonant — any consonant except य् — receives the augment इट्, a prefixed इ. This इ is what lets a consonant-initial suffix attach without an unpronounceable cluster. So रच् "to arrange" + त gives रचित, in विरचिताम् "arranged"; वञ्च् gives वञ्चितः "deceived"; the future सूचयिष्यन्ति carries the same इ before its स्य. Roots that block the augment are called अनिट्; those that take it, सेट्.
- Aṣṭādhyāyī — 7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 399 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
वलादेरार्धधातुरस्येडागमः स्यात्। बभूविथ। बभूवथुः। बभूव। बभूव। बभूविव। बभूविम॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
38 derivations stand on it
39 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- भुवनविदिते1.6
- धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य1.7
- प्रेक्षिष्यन्ते1.8
- सेविष्यन्ते1.9
- अङ्कितम्1.12
- विरचिताम्1.19
- वासितम्1.20
- सूचयिष्यन्ति1.21
- विद्युद्दामस्फुरितचकितैः1.27
- वञ्चितः1.27
- विपणिरचितान्1.32
- ललितवनितापादरागाङ्कितेषु1.34
- गर्जितानाम्1.36
- खण्डितानाम्1.41
- गलितम्1.46
- प्रेक्षिष्यन्ते1.48
- शमयितुम्1.55
- मुक्ताजालग्रथितम्1.65
- ज्योतिश्छायाकुसुमरचितानि2.5
- अमरप्रार्थिताः2.6
- प्रियतमभुजालिङ्गनोच्छ्वासितानाम्2.9
- सुरतजनिताम्2.9
- अलकपतितैः2.11
- वर्धितः2.15
- हस्तप्राप्यस्तबकनमितः2.15
- नर्तितः2.19
- प्रथमकथिते2.21
- अन्तर्भवनपतिताम्2.21
- शिशिरमथिताम्2.23
- विरहदिवसस्थापितस्य2.27
- मोचयिष्यति2.33
- त्याजितः2.36
- कथयितुम्2.43
- प्रणयकुपिताम्2.45
- चरणपतितम्2.45
- मीलयित्वा2.50
- विरहगुणितम्2.50
- कथितम्2.51
- याचितः2.54
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
सेविष्यन्ते సాధనలో सेव् + स्य + झे ను सेव् + इट् + स्य + झे గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving सेविष्यन्ते, which rule takes सेव् + स्य + झे to सेव् + इट् + स्य + झे?
the answer is 7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: सेव् + स्य + झे → सेव् + इट् + स्य + झे.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: सेव् + स्य + झे → सेव् + इट् + स्य + झे.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
नमितः సాధనలో नाम् + इ + त + स् ను नाम् + इ + इट् + त + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving नमितः, which rule takes नाम् + इ + त + स् to नाम् + इ + इट् + त + स्?
the answer is 7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: नाम् + इ + त + स् → नाम् + इ + इट् + त + स्.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: नाम् + इ + त + स् → नाम् + इ + इट् + त + स्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पतिताम् సాధనలో पत् + त + अम् ను पत् + इट् + त + अम् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पतिताम्, which rule takes पत् + त + अम् to पत् + इट् + त + अम्?
the answer is 7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: पत् + त + अम् → पत् + इट् + त + अम्.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: पत् + त + अम् → पत् + इट् + त + अम्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
खण्डितानाम् సాధనలో खन्ड् + इ + त + आम् ను खन्ड् + इ + इट् + त + आम् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving खण्डितानाम्, which rule takes खन्ड् + इ + त + आम् to खन्ड् + इ + इट् + त + आम्?
the answer is 7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: खन्ड् + इ + त + आम् → खन्ड् + इ + इट् + त + आम्.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: खन्ड् + इ + त + आम् → खन्ड् + इ + इट् + त + आम्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
ईक्षिष्यन्ते (ईक्ष्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is ईक्षिष्यन्ते (ईक्ष्, लृट् atmanepada)?
the answer is third person plural.
ईक्षिष्यन्ते అనేది लृट्లో ईक्ष् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
ईक्षिष्यन्ते is the third person plural of ईक्ष् in the लृट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पतितैः సాధనలో पत् + त + भिस् ను पत् + इट् + त + भिस् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पतितैः, which rule takes पत् + त + भिस् to पत् + इट् + त + भिस्?
the answer is 7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: पत् + त + भिस् → पत् + इट् + त + भिस्.
7.2.35 आर्धधातुकस्येड् वलादेः: पत् + त + भिस् → पत् + इट् + त + भिस्.