लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
7.2.79
लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य
लघुसिद्धान्तकौमुदी 425 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 55 of 179 in it
in the optative, the स् of the ending and its augment is dropped, unless it is the last sound
In the optative (लिङ्), a स् belonging to the sārvadhātuka ending or to its यासुट् augment is dropped — but only a स् that is not the final sound of the form. So the यास् augment, whose स् is not final, loses it and becomes या: गम् reaches गच्छेः through गच्छ् + अ + यास् + स् → गच्छ् + अ + या + स्, where the first स् (of यास्) goes and the last स् (the ending) stays. वस् "to dwell" gives अधिवसेः, and या "to go" gives यायाः. Where the स् would be the last sound of the word it is kept, which is why the ending's own स् survives.
- Aṣṭādhyāyī — 7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 425 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
सार्वधातुकलिङोऽनन्त्यस्य सस्य लोपः। इति प्राप्ते -
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
30 derivations stand on it
38 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- उपेक्षेत1.8
- स्यात्1.8
- गच्छेः1.20
- व्यवस्येत्1.22
- अधिवसेः1.25
- नयेथाः1.34
- यायाः1.35
- वाहयेत्1.40
- स्यात्1.41
- नर्तयेथाः1.46
- व्यालम्बेथाः1.47
- भजेथाः1.50
- गच्छेः1.52
- तर्कयेः1.53
- स्यात्1.53
- बाधेत1.55
- लङ्घयेयुः1.56
- कुर्वीथाः1.56
- स्युः1.56
- परीयाः1.57
- स्यात्1.58
- अनुसरेः1.59
- स्याः1.60
- विचरेत्1.62
- स्यात्1.63
- भाययेः1.63
- निर्विशेः1.64
- लक्षयेथाः2.20
- स्यात्2.22
- जानीथाः2.23
- पीडयेत्2.28
- उपनमेत्2.31
- स्यात्2.37
- प्रक्रमेथाः2.38
- ब्रूयाः2.41
- भवेत्2.47
- संक्षिप्येत2.48
- स्यात्2.48
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
वाहयेत् సాధనలో वाह् + इ + अ + यास् + स्त् ను वाह् + इ + अ + या + त् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving वाहयेत्, which rule takes वाह् + इ + अ + यास् + स्त् to वाह् + इ + अ + या + त्?
the answer is 7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: वाह् + इ + अ + यास् + स्त् → वाह् + इ + अ + या + त्.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: वाह् + इ + अ + यास् + स्त् → वाह् + इ + अ + या + त्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
नर्तयेथाः సాధనలో नर्त् + इ + अ + सीय् + स्थास् ను नर्त् + इ + अ + ईय् + थास् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving नर्तयेथाः, which rule takes नर्त् + इ + अ + सीय् + स्थास् to नर्त् + इ + अ + ईय् + थास्?
the answer is 7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: नर्त्इअ తరువాత सीय्स → ईय.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: after नर्त्इअ, सीय्स becomes ईय.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
विचरेत् సాధనలో वि + चर् + अ + यास् + स्त् ను वि + चर् + अ + या + त् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving विचरेत्, which rule takes वि + चर् + अ + यास् + स्त् to वि + चर् + अ + या + त्?
the answer is 7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: वि + चर् + अ + यास् + स्त् → वि + चर् + अ + या + त्.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: वि + चर् + अ + यास् + स्त् → वि + चर् + अ + या + त्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
स्याः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
स्याः is the second person singular of अस् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
तर्कयेः అనేది विधिलिङ्లో तर्क् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
तर्कयेः is the second person singular of तर्क् in the विधिलिङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
कुर्वीथाः సాధనలో कृ + उ + सीय् + स्थास् ను कृ + उ + ईय् + थास् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving कुर्वीथाः, which rule takes कृ + उ + सीय् + स्थास् to कृ + उ + ईय् + थास्?
the answer is 7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: कृउ తరువాత सीय्स → ईय.
7.2.79 लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य: after कृउ, सीय्स becomes ईय.