लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
3.3.161
विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्
लघुसिद्धान्तकौमुदी 423 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 53 of 179 in it
लिङ् (the optative) in command, invitation, address, entreaty, deliberation and prayer
In the senses of injunction (विधि), invitation, respectful address, solicited request, deliberative question and prayer, a root takes लिङ् — the optative or "potential". It renders "should, may, would": गच्छेत् "he should go", कुर्यात् "he should do". The one mood carries the whole range from a rule laid down to a wish expressed.
- Aṣṭādhyāyī — 3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 423 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
एष्वर्थेषु धातोर्लिङ् ॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
30 derivations stand on it
74 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- उपेक्षेत1.8
- स्यात्1.8
- गच्छेः1.20
- व्यवस्येत्1.22
- अधिवसेः1.25
- नयेथाः1.34
- यायाः1.35
- वाहयेत्1.40
- स्यात्1.41
- नर्तयेथाः1.46
- व्यालम्बेथाः1.47
- भजेथाः1.50
- गच्छेः1.52
- तर्कयेः1.53
- स्यात्1.53
- बाधेत1.55
- लङ्घयेयुः1.56
- कुर्वीथाः1.56
- स्युः1.56
- परीयाः1.57
- स्यात्1.58
- अनुसरेः1.59
- स्याः1.60
- विचरेत्1.62
- स्यात्1.63
- भाययेः1.63
- निर्विशेः1.64
- लक्षयेथाः2.20
- स्यात्2.22
- जानीथाः2.23
- पीडयेत्2.28
- उपनमेत्2.31
- स्यात्2.37
- प्रक्रमेथाः2.38
- ब्रूयाः2.41
- भवेत्2.47
- संक्षिप्येत2.48
- स्यात्2.48
the form-type names it — The rule says what kind of form the word is, rather than what produced its ending.
- उपेक्षेत1.8
- स्यात्1.8
- गच्छेः1.20
- व्यवस्येत्1.22
- अधिवसेः1.25
- नयेथाः1.34
- यायाः1.35
- स्यात्1.41
- व्यालम्बेथाः1.47
- भजेथाः1.50
- गच्छेः1.52
- तर्कयेः1.53
- स्यात्1.53
- बाधेत1.55
- लङ्घयेयुः1.56
- कुर्वीथाः1.56
- स्युः1.56
- परीयाः1.57
- स्यात्1.58
- अनुसरेः1.59
- स्याः1.60
- विचरेत्1.62
- स्यात्1.63
- निर्विशेः1.64
- लक्षयेथाः2.20
- स्यात्2.22
- जानीथाः2.23
- पीडयेत्2.28
- उपनमेत्2.31
- स्यात्2.37
- प्रक्रमेथाः2.38
- ब्रूयाः2.41
- भवेत्2.47
- संक्षिप्येत2.48
- स्यात्2.48
- धारयेथाः2.53
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
संक्षिप्येत సాధనలో सम् + क्षिप् ను सम् + क्षिप् + लिँङ् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving संक्षिप्येत, which rule takes सम् + क्षिप् to सम् + क्षिप् + लिँङ्?
the answer is 3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्.
3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्: सम् + क्षिप् → सम् + क्षिप् + लिँङ्.
3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्: सम् + क्षिप् → सम् + क्षिप् + लिँङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
स्याः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
स्याः is the second person singular of अस् in the विधिलिङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
अधिवसेः సాధనలో अधि + वस् ను अधि + वस् + लिँङ् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving अधिवसेः, which rule takes अधि + वस् to अधि + वस् + लिँङ्?
the answer is 3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्.
3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्: अधि + वस् → अधि + वस् + लिँङ्.
3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्: अधि + वस् → अधि + वस् + लिँङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
तर्कयेः అనేది विधिलिङ्లో तर्क् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
तर्कयेः is the second person singular of तर्क् in the विधिलिङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
स्युः సాధనలో अस् ను अस् + लिँङ् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving स्युः, which rule takes अस् to अस् + लिँङ्?
the answer is 3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्.
3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्: अस् → अस् + लिँङ्.
3.3.161 विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्: अस् → अस् + लिँङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
इयाः (इ, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is इयाः (इ, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
इयाः అనేది विधिलिङ्లో इ యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
इयाः is the second person singular of इ in the विधिलिङ्.