लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
3.4.100
इतश्च
लघुसिद्धान्तकौमुदी 422 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 52 of 179 in it
and the final इ of a ङित् personal ending is dropped
And the final इ of a personal ending that is marked ङित् is dropped. Such endings stand in the imperfect (लङ्), the optative (विधिलिङ्) and the other secondary tenses. So the third-person ति, having lost its इ, ends in a bare त्: भू gives अभूत् "it became", वस् gives व्यवस्येत् and अधिवसेः; the second-person सि gives a final -ः: गच्छेः "you would go", यायाः "you would go", भूः. It is what makes these forms end short where the present ends in -ति and -सि.
- Aṣṭādhyāyī — 3.4.100 इतश्च
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 422 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
ङितो लस्य परस्मैपदमिकारान्तं यत्तदन्तस्य लोपः। अभवत्। अभवताम्। अभवन्। अभवः। अभवतम्। अभवत। अभवम्। अभवाव। अभवाम॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
23 derivations stand on it
34 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- स्यात्1.8
- गच्छेः1.20
- व्यवस्येत्1.22
- अधिवसेः1.25
- अभूत्1.33
- यायाः1.35
- भूः1.39
- वाहयेत्1.40
- स्यात्1.41
- अभ्यवर्षत्1.50
- गच्छेः1.52
- अकरोत्1.52
- तर्कयेः1.53
- स्यात्1.53
- परीयाः1.57
- स्यात्1.58
- अनुसरेः1.59
- स्याः1.60
- विचरेत्1.62
- स्यात्1.63
- भाययेः1.63
- निर्विशेः1.64
- स्यात्2.22
- पीडयेत्2.28
- उपनमेत्2.31
- स्यात्2.37
- भूत्2.37
- ब्रूयाः2.41
- अभूत्2.43
- भवेत्2.47
- स्यात्2.48
- गमः2.49
- भूः2.52
- भूत्2.55
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
स्याः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
स्याः is the second person singular of अस् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
तर्कयेः అనేది विधिलिङ्లో तर्क् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
तर्कयेः is the second person singular of तर्क् in the विधिलिङ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
ब्रूयाः సాధనలో ब्रू + सि ను ब्रू + स् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving ब्रूयाः, which rule takes ब्रू + सि to ब्रू + स्?
the answer is 3.4.100 इतश्च.
3.4.100 इतश्च: ब्रूस తరువాత ि → ्.
3.4.100 इतश्च: after ब्रूस, ि becomes ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
इयाः (इ, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is इयाः (इ, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
इयाः అనేది विधिलिङ्లో इ యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
इयाः is the second person singular of इ in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
नमेत् (नम्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is नमेत् (नम्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
नमेत् అనేది विधिलिङ्లో नम् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
नमेत् is the third person singular of नम् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
विशेः (विश्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is विशेः (विश्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
विशेः అనేది विधिलिङ्లో विश् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
विशेः is the second person singular of विश् in the विधिलिङ्.