लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
8.2.7
नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य
लघुसिद्धान्तकौमुदी 179 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 65 of 100 in it
a stem-final न् drops at the end of a word
The न् at the end of a prātipadika (a stem) is elided when it stands at the end of a fully formed word (pada). So राजन् (nom. sg., once सु has gone) → राजा, आत्मन् → आत्मा, महिमन् → महिमा. What is left of the -an nouns in the nominative singular is a bare long आ.
- Aṣṭādhyāyī — 8.2.7 नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 179 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
- docs/lessons/1.1.md — §4.6, महिमा
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
प्रातिपदिकसंज्ञकं यत्पदं तदन्तस्य नस्य लोपः । सखा ॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
9 derivations stand on it
37 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- अस्तङ्गमितमहिमा1.1
- कामी1.2
- दयिताजीवितालम्बनार्थी1.4
- प्राणिभिः1.5
- सद्यःपाति1.10
- प्रणयि1.10
- शिखरिषु1.13
- परिणतफलद्योतिभिः1.18
- पण्यस्त्रीरतिपरिमलोद्गारिभिः1.25
- पन्थाः1.27
- तटरुहतरुभ्रंशिभिः1.29
- भवनशिखिभिः1.34
- प्रणयिभिः1.41
- छायात्मा1.42
- भावि1.43
- दन्तिभिः1.44
- परिणमयिता1.44
- पुष्पमेघीकृतात्मा1.45
- ज्योतिर्लेखावलयि1.46
- कुवलयदलप्रापि1.46
- उल्लङ्घिताध्वा1.47
- वीणिभिः1.47
- गाण्डीवधन्वा1.50
- लाङ्गली1.51
- भविता1.51
- पूर्वार्धलम्बी1.53
- सरलस्कन्धसङ्घट्टजन्मा1.55
- भावी1.58
- तिर्यगायामशोभी1.59
- अग्रयायी1.62
- हेमाम्भोजप्रसवि1.64
- कर्णविभ्रंशिभिः2.11
- वामपादाभिलाषी2.18
- आर्द्रान्तरात्मा2.33
- उपरिस्पन्दि2.35
- दूरवर्ती2.42
- प्रणयिषु2.54
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
यशस्विषु సాధనలో यशस्वि + सु అనే అడుగును ఇచ్చే సూత్రం ఏది?
In deriving यशस्विषु, which rule gives the step यशस्वि + सु?
the answer is 8.2.7 नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य.
8.2.7 नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य यशस्वि + सु అనే అడుగును ఇస్తుంది.
8.2.7 नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य gives the step यशस्वि + सु.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
आत्मा (आत्मन्, अन्-कारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is आत्मा (आत्मन्, अन्-कारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is प्रथमा एकवचन nominative singular.
आत्मा అనేది आत्मन् యొక్క प्रथमा एकवचन.
आत्मा is the nominative singular (प्रथमा एकवचन) of आत्मन्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
वीणिभिः (वीणिन्, इन्-कारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is वीणिभिः (वीणिन्, इन्-कारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is तृतीया बहुवचन instrumental plural.
वीणिभिः అనేది वीणिन् యొక్క तृतीया बहुवचन.
वीणिभिः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of वीणिन्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
प्रणयिभिः (प्रणयिन्, इन्-कारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is प्रणयिभिः (प्रणयिन्, इन्-कारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is तृतीया बहुवचन instrumental plural.
प्रणयिभिः అనేది प्रणयिन् యొక్క तृतीया बहुवचन.
प्रणयिभिः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of प्रणयिन्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
दण्डि సాధనలో दण्डिन् ను दण्डि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving दण्डि, which rule takes दण्डिन् to दण्डि?
the answer is 8.2.7 नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य.
8.2.7 नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य: दण्डिन् → दण्डि.
8.2.7 नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य: दण्डिन् → दण्डि.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
वर्ती (वर्तिन्, इन्-कारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is वर्ती (वर्तिन्, इन्-कारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is प्रथमा एकवचन nominative singular.
वर्ती అనేది वर्तिन् యొక్క प्रथमा एकवचन.
वर्ती is the nominative singular (प्रथमा एकवचन) of वर्तिन्.