लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
8.4.56
वाऽवसाने
लघुसिद्धान्तकौमुदी 145 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 31 of 100 in it
at a pause, a झल् sound may become its voiceless चर्
At a pause — the end of an utterance — a झल् sound (a stop or sibilant) optionally becomes its voiceless unaspirate चर्. So a word-final द् may be spoken as त्: रामात् or रामाद्. It is why an ablative in -आत् and its voiced twin are both correct at a stop.
- Aṣṭādhyāyī — 8.4.56 वाऽवसाने
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 145 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
अवसाने झलां चरो वा। रामात्, रामाद्। रामाभ्याम्। रामेभ्यः। रामस्य॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
18 derivations stand on it
44 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- औत्सुक्यात्1.5
- स्यात्1.8
- स्थानात्1.14
- सरसनिचुलात्1.14
- वल्मीकाग्रात्1.15
- व्यवस्येत्1.22
- यस्मात्1.24
- छायादानात्1.26
- अभूत्1.33
- चिरविलसनात्1.40
- वाहयेत्1.40
- कमलवदनात्1.41
- स्यात्1.41
- धैर्यात्1.42
- जलकणभयात्1.47
- अभ्यवर्षत्1.50
- तस्मात्1.52
- अकरोत्1.52
- स्यात्1.53
- स्यात्1.58
- विचरेत्1.62
- स्यात्1.63
- इष्टसंयोगसाध्यात्2.4
- यौवनात्2.4
- अन्यत्2.4
- भयात्2.14
- सुहृद्2.19
- स्यात्2.22
- लम्बालकत्वात्2.24
- पीडयेत्2.28
- शुद्धस्नानात्2.31
- उपनमेत्2.31
- स्यात्2.37
- भूत्2.37
- वचनात्2.41
- अभूत्2.43
- भवेत्2.47
- स्यात्2.48
- भुजगशयनात्2.50
- एतस्मात्2.52
- अभिज्ञानदानात्2.52
- कौलीनात्2.52
- सौहार्दात्2.55
- भूत्2.55
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
अभूत् సాధనలో अ + भू + द् ను अ + भू + त् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving अभूत्, which rule takes अ + भू + द् to अ + भू + त्?
the answer is 8.4.56 वाऽवसाने.
8.4.56 वाऽवसाने: अभू తరువాత द → त.
8.4.56 वाऽवसाने: after अभू, द becomes त.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
नमेत् (नम्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is नमेत् (नम्, विधिलिङ् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
नमेत् అనేది विधिलिङ्లో नम् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
नमेत् is the third person singular of नम् in the विधिलिङ्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
विलसन (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) యొక్క पञ्चमी एकवचन రూపం ఏది?
Produce the ablative singular (पञ्चमी एकवचन) of विलसन (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग).
the answer is विलसनात्.
विलसन యొక్క पञ्चमी एकवचन రూపం विलसनात्.
विलसनात् is the ablative singular (पञ्चमी एकवचन) of विलसन.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
वाहयेत् సాధనలో वाह् + अय् + ए + द् ను वाह् + अय् + ए + त् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving वाहयेत्, which rule takes वाह् + अय् + ए + द् to वाह् + अय् + ए + त्?
the answer is 8.4.56 वाऽवसाने.
8.4.56 वाऽवसाने: वाह्अय्ए తరువాత द → त.
8.4.56 वाऽवसाने: after वाह्अय्ए, द becomes त.
రూపం చెప్పండి · produce the form
धैर्य (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) యొక్క पञ्चमी एकवचन రూపం ఏది?
Produce the ablative singular (पञ्चमी एकवचन) of धैर्य (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग).
the answer is धैर्यात्.
धैर्य యొక్క पञ्चमी एकवचन రూపం धैर्यात्.
धैर्यात् is the ablative singular (पञ्चमी एकवचन) of धैर्य.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
स्थानात् (स्थान, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is स्थानात् (स्थान, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग)?
the answer is पञ्चमी एकवचन ablative singular.
स्थानात् అనేది स्थान యొక్క पञ्चमी एकवचन.
स्थानात् is the ablative singular (पञ्चमी एकवचन) of स्थान.