लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
7.1.54
ह्रस्वनद्यापो नुट्
लघुसिद्धान्तकौमुदी 147 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 33 of 100 in it
the augment नुट् before the genitive plural after a short vowel, a नदी stem, or आप्
The genitive-plural ending आम् takes the augment नुट् — an initial न् — after a stem ending in a short vowel, after a नदी-type feminine, and after an आप् (ā-stem) feminine: अग्नि → अग्नीनाम्, नदी → नदीनाम्, रमा → रमाणाम्. The short vowel then lengthens by 6.4.3, so the ending appears as -नाम् with a long vowel before it.
- Aṣṭādhyāyī — 7.1.54 ह्रस्वनद्यापो नुट्
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 147 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
ह्रस्वान्तान्नद्यन्तादाबन्ताच्चाङ्गात्परस्यामो नुडागमः॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
13 derivations stand on it
50 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- पुष्करावर्तकानाम्1.6
- संतप्तानाम्1.7
- यक्षेश्वराणाम्1.7
- अङ्गनानाम्1.10
- दिङ्नागानाम्1.14
- नागराणाम्1.25
- उद्यानानाम्1.26
- गण्डस्वेदापनयनरुजाक्लान्तकर्णोत्पलानाम्1.26
- पुष्पलावीमुखानाम्1.26
- पौराङ्गनानाम्1.27
- स्त्रीणाम्1.28
- गतानाम्1.30
- सारसानाम्1.31
- स्त्रीणाम्1.31
- विद्रुमाणाम्1.32
- आमन्द्राणाम्1.36
- गर्जितानाम्1.36
- गच्छन्तीनाम्1.39
- खण्डितानाम्1.41
- काननोदुम्बराणाम्1.44
- वासवीनाम्1.45
- चमूनाम्1.45
- परिचितभ्रूलताविभ्रमाणाम्1.49
- उपरिविलसत्कृष्णशारप्रभाणाम्1.49
- दशपुरवधूनेत्रकौतूहलानाम्1.49
- राजन्यानाम्1.50
- सारस्वतीनाम्1.51
- आसीनानाम्1.54
- मृगाणाम्1.54
- उत्तमानाम्1.55
- वधूनाम्2.2
- वित्तेशानाम्2.4
- मन्दाराणाम्2.6
- बिम्बाधराणाम्2.7
- ह्रीमूढानाम्2.7
- आलेख्यानाम्2.8
- स्त्रीणाम्2.9
- प्रियतमभुजालिङ्गनोच्छ्वासितानाम्2.9
- कामिनीनाम्2.11
- भूषणानाम्2.12
- निःश्वासानाम्2.24
- अङ्गनानाम्2.27
- हस्तसंवाहनानाम्2.36
- मालतीनाम्2.38
- प्रोषितानाम्2.39
- सीमन्तिनीनाम्2.40
- सखीनाम्2.43
- पश्यन्तीनाम्2.46
- स्थलीदेवतानाम्2.46
- देवदारुद्रुमाणाम्2.47
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
उदुम्बर (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of उदुम्बर (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is उदुम्बराणाम्.
उदुम्बर యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం उदुम्बराणाम्.
उदुम्बराणाम् is the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of उदुम्बर.
రూపం చెప్పండి · produce the form
अङ्गना (आकारान्त स्त्रीलिङ्ग) యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of अङ्गना (आकारान्त स्त्रीलिङ्ग).
the answer is अङ्गनानाम्.
अङ्गना యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం अङ्गनानाम्.
अङ्गनानाम् is the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of अङ्गना.
రూపం చెప్పండి · produce the form
निःश्वास (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of निःश्वास (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is निःश्वासानाम्.
निःश्वास యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం निःश्वासानाम्.
निःश्वासानाम् is the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of निःश्वास.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
रामाणाम् సాధనలో राम + नुट् + आम् అనే అడుగును ఇచ్చే సూత్రం ఏది?
In deriving रामाणाम्, which rule gives the step राम + नुट् + आम्?
the answer is 7.1.54 ह्रस्वनद्यापो नुट्.
7.1.54 ह्रस्वनद्यापो नुट् राम + नुट् + आम् అనే అడుగును ఇస్తుంది.
7.1.54 ह्रस्वनद्यापो नुट् gives the step राम + नुट् + आम्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
संवाहन (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of संवाहन (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग).
the answer is संवाहनानाम्.
संवाहन యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం संवाहनानाम्.
संवाहनानाम् is the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of संवाहन.
రూపం చెప్పండి · produce the form
चमू (ऊकारान्त स्त्रीलिङ्ग) యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of चमू (ऊकारान्त स्त्रीलिङ्ग).
the answer is चमूनाम्.
चमू యొక్క षष्ठी बहुवचन రూపం चमूनाम्.
चमूनाम् is the genitive plural (षष्ठी बहुवचन) of चमू.