लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे

लघुसिद्धान्तकौमुदी 827 · प्रकरण 34, which opens at ण्वुल्तृचौ · rule 48 of 64 in it

the present participle: लट् becomes शतृ or शानच्

The present लट् is optionally replaced by the two present-participle affixes — शतृ for the active (parasmaipada), शानच् for the middle (ātmanepada) — when the participle agrees with a word not in the nominative. पचन्तं पश्य, “see him cooking”. शतृ ends the stem in अत् and gives forms like पचन्, गच्छन्.

Aṣṭādhyāyī — 3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 827 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

अप्रथमान्तेन समानाधिकरणे लट एतौ वा स्तः। शबादि। पचन्तं चैत्रं पश्य॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

39 derivations stand on it

92 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

the form-type names it — The rule says what kind of form the word is, rather than what produced its ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
मुञ्चतः సాధనలో मुच् + ल् ను मुच् + शतृँ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving मुञ्चतः, which rule takes मुच् + ल् to मुच् + शतृँ?
the answer is 3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: मुच् తరువాత ल् → शतृँ.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: after मुच्, ल् becomes शतृँ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
कथयतः సాధనలో कथ् + इ + ल् ను कथ् + इ + शतृँ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving कथयतः, which rule takes कथ् + इ + ल् to कथ् + इ + शतृँ?
the answer is 3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: कथ्इ తరువాత ल् → शतृँ.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: after कथ्इ, ल् becomes शतृँ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
परिहरन् సాధనలో परि + हृ + ल् ను परि + हृ + शतृँ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving परिहरन्, which rule takes परि + हृ + ल् to परि + हृ + शतृँ?
the answer is 3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: परिहृ తరువాత ल् → शतृँ.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: after परिहृ, ल् becomes शतृँ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
सन् సాధనలో अस् + ल् ను अस् + शतृँ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving सन्, which rule takes अस् + ल् to अस् + शतृँ?
the answer is 3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: अस् తరువాత ल् → शतृँ.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: after अस्, ल् becomes शतृँ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
सिञ्चन् సాధనలో सिच् + ल् ను सिच् + शतृँ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving सिञ्चन्, which rule takes सिच् + ल् to सिच् + शतृँ?
the answer is 3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: सिच् తరువాత ल् → शतृँ.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: after सिच्, ल् becomes शतृँ.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
संसर्पन्त्याः సాధనలో सम् + सृप् + ल् ను सम् + सृप् + शतृँ గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving संसर्पन्त्याः, which rule takes सम् + सृप् + ल् to सम् + सृप् + शतृँ?
the answer is 3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: सम्सृप् తరువాత ल् → शतृँ.
3.2.124 लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे: after सम्सृप्, ल् becomes शतृँ.