लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
6.1.77
इको यणचि
लघुसिद्धान्तकौमुदी 15 · प्रकरण 2, which opens at इको यणचि · rule 1 of 47 in it
इक् becomes यण् before a dissimilar vowel
A simple vowel of the इक् set — इ उ ऋ ऌ — becomes the matching semivowel यण् — य् व् र् ल् — when a dissimilar vowel follows: इति + अत्र → इत्यत्र, मधु + अरि → मध्वरि, धातृ + अंशः → धात्रंशः. This is the commonest vowel sandhi, the point where two words or a stem and its ending run together.
- Aṣṭādhyāyī — 6.1.77 इको यणचि
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 15 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
इकः स्थाने यण् स्यादचि संहितायां विषये। सुधी उपास्य इति स्थिते॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
41 derivations stand on it
62 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- चक्रे1.1
- प्रत्यासन्ने1.4
- व्याजहार1.4
- आश्वसत्यः1.8
- द्रक्ष्यसि1.10
- न्यस्य1.13
- भुवः1.18
- द्रक्ष्यसि1.19
- उर्व्याः1.21
- प्रत्युद्यातः1.22
- व्यवस्येत्1.22
- वेत्रवत्याः1.24
- उज्जयिन्याः1.27
- संसर्पन्त्याः1.28
- दर्शितावर्तनाभेः1.28
- व्यञ्जयन्ती1.29
- जह्रे1.33
- बन्धुप्रीत्या1.34
- गन्धवत्याः1.35
- अत्येति1.36
- कुर्वन्1.36
- भवान्या1.38
- सौदामिन्या1.39
- भवनवलभौ1.40
- नलिन्याः1.41
- प्रत्यावृत्तः1.41
- व्यालम्बेथाः1.47
- स्रोतोमूर्त्या1.47
- भुवि1.47
- सिन्धोः1.48
- भुवः1.48
- अभ्यवर्षत्1.50
- बन्धुप्रीत्या1.51
- संसर्पन्त्या1.53
- कुर्वीथाः1.56
- स्थिरगणपदप्राप्तये1.57
- अंसन्यस्ते1.61
- भङ्गीभक्त्या1.62
- कुर्वन्1.64
- नलिन्यः2.3
- मन्दाकिन्याः2.6
- अन्वेष्टव्यैः2.6
- नेत्रा2.8
- व्यालुम्पन्ति2.9
- मद्गेहिन्याः2.17
- प्रत्यासन्नौ2.18
- सख्याः2.18
- अध्यास्ते2.19
- हस्तन्यस्तम्2.24
- विन्यस्यन्ती2.27
- भुवि2.27
- रात्रौ2.28
- पूर्वप्रीत्या2.30
- सख्याः2.34
- मृगाक्ष्याः2.35
- दैवगत्या2.36
- अन्वास्य2.37
- प्रत्याश्वस्ताम्2.38
- चतुरः2.50
- व्यवसितम्2.54
- प्रत्युक्तम्2.54
- अनुक्रोशबुद्ध्या2.55
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
वध्वाः సాధనలో वधू + आस् ను वध्वास् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving वध्वाः, which rule takes वधू + आस् to वध्वास्?
the answer is 6.1.77 इको यणचि.
6.1.77 इको यणचि: वध తరువాత ूआ → ्वा.
6.1.77 इको यणचि: after वध, ूआ becomes ्वा.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule · verse 2.23
दिवसेषु + एषु → दिवसेष्वेषु — ఏ సూత్రం కలుపుతుంది?
Which rule joins दिवसेषु + एषु → दिवसेष्वेषु?
the answer is 6.1.77 इको यणचि.
6.1.77 इको यणचि दिवसेषु + एषु ను కలుపుతుంది (2.23 పద్యం).
6.1.77 इको यणचि joins दिवसेषु + एषु (verse 2.23).
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
मत्याम् సాధనలో मति + आम् ను मत्याम् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving मत्याम्, which rule takes मति + आम् to मत्याम्?
the answer is 6.1.77 इको यणचि.
6.1.77 इको यणचि: मत తరువాత िआ → ्या.
6.1.77 इको यणचि: after मत, िआ becomes ्या.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule · verse 2.48
सर्वावस्थासु + अहः → सर्वावस्थास्वहरपि — ఏ సూత్రం కలుపుతుంది?
Which rule joins सर्वावस्थासु + अहः → सर्वावस्थास्वहरपि?
the answer is 6.1.77 इको यणचि.
6.1.77 इको यणचि सर्वावस्थासु + अहः ను కలుపుతుంది (2.48 పద్యం).
6.1.77 इको यणचि joins सर्वावस्थासु + अहः (verse 2.48).
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
व्यालुम्पन्ति సాధనలో वि + आ + लुन्प् + अ + अन्ति ను व्य् + आ + लुन्प् + अ + अन्ति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving व्यालुम्पन्ति, which rule takes वि + आ + लुन्प् + अ + अन्ति to व्य् + आ + लुन्प् + अ + अन्ति?
the answer is 6.1.77 इको यणचि.
6.1.77 इको यणचि: व తరువాత ि → ्य्.
6.1.77 इको यणचि: after व, ि becomes ्य्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule · verse 1.8
त्वयि + उपेक्षेत → त्वय्युपेक्षेत — ఏ సూత్రం కలుపుతుంది?
Which rule joins त्वयि + उपेक्षेत → त्वय्युपेक्षेत?
the answer is 6.1.77 इको यणचि.
6.1.77 इको यणचि त्वयि + उपेक्षेत ను కలుపుతుంది (1.8 పద్యం).
6.1.77 इको यणचि joins त्वयि + उपेक्षेत (verse 1.8).