लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
8.3.24
नश्चापदान्तस्य झलि
लघुसिद्धान्तकौमुदी 78 · प्रकरण 3, which opens at स्तोः श्चुना श्चुः · rule 17 of 41 in it
a non-final न् (or म्) becomes anusvāra before a झल् consonant
A न् or म् that does not stand at the end of a word becomes anusvāra before a झल् sound — a stop or a sibilant: the नुम् augment gives धनूंषि "bows", पयांसि "waters", where the न् before ष्/स् is written as the anusvāra dot. The change is inside the word; a word-final न् is left for the sandhi rules.
- Aṣṭādhyāyī — 8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 78 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
नस्य मस्य चापदान्तस्य झल्यनुस्वारः। यशांसि। आक्रंस्यते। झलि किम्? मन्यते॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
56 derivations stand on it
61 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- गन्तव्या1.7
- प्रेक्षिष्यन्ते1.8
- सेविष्यन्ते1.9
- भवन्तम्1.9
- बिसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः1.11
- सम्पत्स्यन्ते1.11
- आलिङ्ग्य1.12
- वन्द्यैः1.12
- अङ्कितम्1.12
- मुञ्चतः1.12
- गन्तासि1.13
- सूचयिष्यन्ति1.21
- गन्तुम्1.22
- सम्पत्स्यन्ते1.23
- विश्रान्तः1.26
- सिञ्चन्1.26
- वञ्चितः1.27
- संसर्पन्त्याः1.28
- व्यञ्जयन्ती1.29
- संलक्ष्यन्ते1.32
- उद्भ्रान्तः1.33
- ललितवनितापादरागाङ्कितेषु1.34
- आमोक्ष्यन्ते1.37
- खण्डितानाम्1.41
- लम्बमानस्य1.43
- व्यालम्बेथाः1.47
- प्रेक्षिष्यन्ते1.48
- संसर्पन्त्या1.53
- लङ्घयेयुः1.56
- भवन्तम्1.56
- संकल्पन्ते1.57
- नेष्यन्ति1.63
- विद्युत्वन्तम्2.1
- आसेवन्ते2.5
- संक्रीडन्ते2.6
- निष्पतन्ति2.8
- व्यालुम्पन्ति2.9
- निर्विशन्ति2.10
- वृष्टिमन्तः2.13
- तस्थिवांसः2.13
- वसन्तम्2.14
- आध्यास्यन्ति2.16
- काङ्क्षति2.18
- लिखन्ती2.25
- पृच्छन्ती2.25
- विस्मरन्ती2.26
- विन्यस्यन्ती2.27
- आस्वादयन्ती2.27
- शङ्के2.28
- यापयन्तीम्2.29
- छादयन्तीम्2.30
- विक्षिपन्तीम्2.31
- आकाङ्क्षन्तीम्2.31
- सारयन्तीम्2.32
- धारयन्ती2.33
- शङ्के2.35
- अतिक्रान्तः2.43
- पतन्ति2.46
- आलिङ्ग्यन्ते2.47
- अवलम्बे2.49
- प्रेमराशीभवन्ति2.52
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
विद्युत्वत् (अत्-कारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క द्वितीया एकवचन రూపం ఏది?
Produce the accusative singular (द्वितीया एकवचन) of विद्युत्वत् (अत्-कारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is विद्युत्वन्तम्.
विद्युत्वत् యొక్క द्वितीया एकवचन రూపం विद्युत्वन्तम्.
विद्युत्वन्तम् is the accusative singular (द्वितीया एकवचन) of विद्युत्वत्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
विस्मरन्ती సాధనలో वि + स्मर् + अन्त् + ई ను वि + स्मर् + अंत् + ई గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving विस्मरन्ती, which rule takes वि + स्मर् + अन्त् + ई to वि + स्मर् + अंत् + ई?
the answer is 8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: विस्मर्अ తరువాత न् → ं.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: after विस्मर्अ, न् becomes ं.
రూపం చెప్పండి · produce the form
पत् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् (class 1, लट्).
the answer is पतन्ति.
पतन्ति అనేది लट्లో पत् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం.
पतन्ति is the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् in the लट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
व्यालम्बेथाः సాధనలో व्य् + आ + लन्ब् + ए + थाः ను व्य् + आ + लंब् + ए + थाः గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving व्यालम्बेथाः, which rule takes व्य् + आ + लन्ब् + ए + थाः to व्य् + आ + लंब् + ए + थाः?
the answer is 8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: व्य्आल తరువాత न् → ं.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: after व्य्आल, न् becomes ं.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
तस्थिवांसः సాధనలో थ + स्थ् + इ + वान्स् + अः ను थ + स्थ् + इ + वांस् + अः గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving तस्थिवांसः, which rule takes थ + स्थ् + इ + वान्स् + अः to थ + स्थ् + इ + वांस् + अः?
the answer is 8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: थस्थ्इवा తరువాత न् → ं.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: after थस्थ्इवा, न् becomes ं.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
संक्रीडन्ते సాధనలో सं + क्रीड् + अन्ते ను सं + क्रीड् + अंते గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving संक्रीडन्ते, which rule takes सं + क्रीड् + अन्ते to सं + क्रीड् + अंते?
the answer is 8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: संक्रीड्अ తరువాత न् → ं.
8.3.24 नश्चापदान्तस्य झलि: after संक्रीड्अ, न् becomes ं.