लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
8.4.58
अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 79 · प्रकरण 3, which opens at स्तोः श्चुना श्चुः · rule 18 of 41 in it
an anusvāra becomes the class nasal of a following यय् consonant
An anusvāra, before a यय् sound — a class stop or a semivowel, that is anything but श् ष् स् ह् — becomes the nasal homorganic with it: सम् + कारः → सङ्कारः, अलम् + कारः → अलङ्कारः, सम् + चयः → सञ्चयः. Before श् ष् स् ह् the anusvāra stays, since those have no class nasal to match.
- Aṣṭādhyāyī — 8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 79 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
स्पष्टम्। शान्तः॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
54 derivations stand on it
60 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- गन्तव्या1.7
- प्रेक्षिष्यन्ते1.8
- सेविष्यन्ते1.9
- भवन्तम्1.9
- बिसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः1.11
- सम्पत्स्यन्ते1.11
- आलिङ्ग्य1.12
- वन्द्यैः1.12
- अङ्कितम्1.12
- मुञ्चतः1.12
- गन्तासि1.13
- सूचयिष्यन्ति1.21
- गन्तुम्1.22
- सम्पत्स्यन्ते1.23
- विश्रान्तः1.26
- सिञ्चन्1.26
- वञ्चितः1.27
- संसर्पन्त्याः1.28
- व्यञ्जयन्ती1.29
- संलक्ष्यन्ते1.32
- उद्भ्रान्तः1.33
- ललितवनितापादरागाङ्कितेषु1.34
- आमोक्ष्यन्ते1.37
- खण्डितानाम्1.41
- लम्बमानस्य1.43
- व्यालम्बेथाः1.47
- प्रेक्षिष्यन्ते1.48
- संसर्पन्त्या1.53
- लङ्घयेयुः1.56
- भवन्तम्1.56
- संकल्पन्ते1.57
- नेष्यन्ति1.63
- विद्युत्वन्तम्2.1
- आसेवन्ते2.5
- संक्रीडन्ते2.6
- निष्पतन्ति2.8
- व्यालुम्पन्ति2.9
- निर्विशन्ति2.10
- वृष्टिमन्तः2.13
- वसन्तम्2.14
- आध्यास्यन्ति2.16
- काङ्क्षति2.18
- लिखन्ती2.25
- पृच्छन्ती2.25
- विस्मरन्ती2.26
- विन्यस्यन्ती2.27
- आस्वादयन्ती2.27
- शङ्के2.28
- यापयन्तीम्2.29
- छादयन्तीम्2.30
- विक्षिपन्तीम्2.31
- आकाङ्क्षन्तीम्2.31
- सारयन्तीम्2.32
- धारयन्ती2.33
- शङ्के2.35
- अतिक्रान्तः2.43
- पतन्ति2.46
- आलिङ्ग्यन्ते2.47
- अवलम्बे2.49
- प्रेमराशीभवन्ति2.52
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पृच्छन्ती సాధనలో पृच्छ् + अंत् + ई ను पृच्छ् + अन्त् + ई గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पृच्छन्ती, which rule takes पृच्छ् + अंत् + ई to पृच्छ् + अन्त् + ई?
the answer is 8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: पृच्छ्अ తరువాత ं → न्.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: after पृच्छ्अ, ं becomes न्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
विद्युत्वत् (अत्-कारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క द्वितीया एकवचन రూపం ఏది?
Produce the accusative singular (द्वितीया एकवचन) of विद्युत्वत् (अत्-कारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is विद्युत्वन्तम्.
विद्युत्वत् యొక్క द्वितीया एकवचन రూపం विद्युत्वन्तम्.
विद्युत्वन्तम् is the accusative singular (द्वितीया एकवचन) of विद्युत्वत्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
वञ्चितः సాధనలో वंच् + इ + त + ः ను वञ्च् + इ + त + ः గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving वञ्चितः, which rule takes वंच् + इ + त + ः to वञ्च् + इ + त + ः?
the answer is 8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: व తరువాత ं → ञ्.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: after व, ं becomes ञ्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
गन्तासि సాధనలో गं + ता + सि ను गन् + ता + सि గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving गन्तासि, which rule takes गं + ता + सि to गन् + ता + सि?
the answer is 8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: ग తరువాత ं → न्.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: after ग, ं becomes न्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
विन्यस्यन्ती సాధనలో विन्य् + अस् + य् + अंत् + ई ను विन्य् + अस् + य् + अन्त् + ई గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving विन्यस्यन्ती, which rule takes विन्य् + अस् + य् + अंत् + ई to विन्य् + अस् + य् + अन्त् + ई?
the answer is 8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: विन्य्अस्य्अ తరువాత ं → न्.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: after विन्य्अस्य्अ, ं becomes न्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
व्यालुम्पन्ति సాధనలో व्य् + आ + लुंप् + अंति ను व्य् + आ + लुम्प् + अंति గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving व्यालुम्पन्ति, which rule takes व्य् + आ + लुंप् + अंति to व्य् + आ + लुम्प् + अंति?
the answer is 8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: व्य्आलु తరువాత ं → म्.
8.4.58 अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः: after व्य्आलु, ं becomes म्.