लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
6.1.88
वृद्धिरेचि
लघुसिद्धान्तकौमुदी 33 · प्रकरण 2, which opens at इको यणचि · rule 19 of 47 in it
a/ā followed by e/ai/o/au becomes the vṛddhi vowel ai/au
When a final अ or आ is followed by a vowel of the एच् set — ए, ऐ, ओ, औ — the two together become a single vṛddhi vowel, ऐ or औ. It overrides the guṇa rule: कृष्ण + एकत्वम् → कृष्णैकत्वम्, गङ्गा + ओघः → गङ्गौघः. This is the vṛddhi-sandhi.
- Aṣṭādhyāyī — 6.1.88 वृद्धिरेचि
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 33 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
आदेचि परे वृद्धिरेकादेशः स्यात्। गुणापवादः। कृष्णैकत्वम्। गङ्गौघः। देवैश्वर्यम्। कृष्णौत्कण्ठ्यम्॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
23 derivations stand on it
119 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- अद्रौ1.2
- दध्यौ1.3
- प्रत्यग्रैः1.4
- कुटजकुसुमैः1.4
- पटुकरणैः1.5
- वन्द्यैः1.12
- रघुपतिपदैः1.12
- भ्रूविलासानभिज्ञैः1.16
- प्रीतिस्निग्धैः1.16
- जनपदवधूलोचनैः1.16
- काननाम्रैः1.18
- भक्तिच्छेदैः1.19
- तिक्तैः1.20
- वनगजमदैः1.20
- केसरैः1.21
- अर्धरूढैः1.21
- ककुभसुरभौ1.22
- शुक्लापाङ्गैः1.22
- सजलनयनैः1.22
- केतकैः1.23
- सूचिभिन्नैः1.23
- नीडारम्भैः1.23
- प्रौढपुष्पैः1.25
- कदम्बैः1.25
- नवजलकणैः1.26
- विद्युद्दामस्फुरितचकितैः1.27
- लोलापाङ्गैः1.27
- लोचनैः1.27
- जीर्णपर्णैः1.29
- शेषैः1.30
- पुण्यैः1.30
- जालोद्गीर्णैः1.34
- केशसंस्कारधूपैः1.34
- गणैः1.35
- तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैः1.35
- पादन्यासैः1.37
- लीलावधूतैः1.37
- चामरैः1.37
- सूचिभेद्यैः1.39
- पुष्पासारैः1.45
- व्योमगङ्गाजलार्द्रैः1.45
- गर्जितैः1.46
- सिद्धद्वन्द्वैः1.47
- शितशरशतैः1.50
- धारापातैः1.50
- फेनैः1.52
- असौ1.53
- नाभिगन्धैः1.54
- तुषारैः1.54
- वायौ1.55
- वारिधारासहस्रैः1.55
- सिद्धैः1.57
- अनिलैः1.58
- शृङ्गोच्छ्रायैः1.60
- कुमुदविशदैः1.60
- श्रवणपरुषैः1.63
- गर्जितैः1.63
- वातैः1.64
- नानाचेष्टैः1.64
- ललितैः1.64
- तैः2.1
- विशेषैः2.1
- अन्यैः2.4
- निमित्तैः2.4
- सलिलशिशिरैः2.6
- अन्वेष्टव्यैः2.6
- कनकसिकतामुष्टिनिक्षेपगूढैः2.6
- नवजलकणैः2.8
- जालमार्गैः2.8
- त्वत्संरोधापगमविशदैः2.9
- चन्द्रपादैः2.9
- रक्तकण्ठैः2.10
- किंनरैः2.10
- अलकपतितैः2.11
- मन्दारपुष्पैः2.11
- पत्रच्छेदैः2.11
- कनककमलैः2.11
- मुक्ताजालैः2.11
- स्तनपरिसरच्छिन्नसूत्रैः2.11
- हारैः2.11
- किसलयैः2.12
- चन्द्रहासव्रणाङ्कैः2.13
- सभ्रूभङ्गप्रहितनयनैः2.14
- अमोघैः2.14
- चतुरवनिताविभ्रमैः2.14
- हैमैः2.16
- विकचकमलैः2.16
- स्निग्धवैदूर्यनालैः2.16
- पेशलैः2.17
- इन्द्रनीलैः2.17
- प्रत्यासन्नौ2.18
- अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः2.19
- तालैः2.19
- शिञ्जावलयसुभगैः2.19
- हृदयनिहितैः2.20
- लक्षणैः2.20
- शङ्खपद्मौ2.20
- रम्यसानौ2.21
- नयनसलिलैः2.26
- देहलीदत्तपुष्पैः2.27
- मत्संदेशैः2.28
- इच्छारतैः2.29
- उष्णैः2.29
- अलकैः2.35
- कररुहपदैः2.36
- मदीयैः2.36
- अभिनवैः2.38
- जालकैः2.38
- स्तनितवचनैः2.38
- तत्संदेशैः2.39
- हृदयनिहितैः2.39
- मन्द्रस्निग्धैः2.39
- सङ्कल्पैः2.42
- तैः2.42
- धातुरागैः2.45
- अस्रैः2.45
- उपचितैः2.45
- शार्ङ्गपाणौ2.50
- साभिज्ञानप्रहितकुशलैः2.53
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
तिक्त (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క तृतीया बहुवचन రూపం ఏది?
Produce the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of तिक्त (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is तिक्तैः.
तिक्त యొక్క तृतीया बहुवचन రూపం तिक्तैः.
तिक्तैः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of तिक्त.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
नालैः (नाल, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is नालैः (नाल, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग)?
the answer is तृतीया बहुवचन instrumental plural.
नालैः అనేది नाल యొక్క तृतीया बहुवचन.
नालैः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of नाल.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
संदेशैः (संदेश, अकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is संदेशैः (संदेश, अकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is तृतीया बहुवचन instrumental plural.
संदेशैः అనేది संदेश యొక్క तृतीया बहुवचन.
संदेशैः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of संदेश.
సంధి చేయండి · join the sounds · verse 1.47
आराध्य + एनम् ఏమవుతుంది?
What does आराध्य + एनम् become?
the answer is आराध्यैनं.
आराध्य + एनम् → आराध्यैनं (1.47 పద్యం).
आराध्य + एनम् → आराध्यैनं (verse 1.47).
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
सानौ (सानु, उकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is सानौ (सानु, उकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is सप्तमी एकवचन locative singular.
सानौ అనేది सानु యొక్క सप्तमी एकवचन.
सानौ is the locative singular (सप्तमी एकवचन) of सानु.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
शतैः (शत, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is शतैः (शत, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग)?
the answer is तृतीया बहुवचन instrumental plural.
शतैः అనేది शत యొక్క तृतीया बहुवचन.
शतैः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of शत.