लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
7.1.12
टाङसिङसामिनात्स्याः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 139 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 25 of 100 in it
after an a-stem, टा/ङसि/ङस् become इन/आत्/स्य
After a stem in अ, the instrumental-singular टा becomes इन, the ablative-singular ङसि becomes आत्, and the genitive-singular ङस् becomes स्य. So राम + टा → राम + इन → रामेण (with guṇa), राम + ङसि → रामात्, राम + ङस् → रामस्य. Three of the a-stem singular endings are set by this one rule.
- Aṣṭādhyāyī — 7.1.12 टाङसिङसामिनात्स्याः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 139 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
- docs/lessons/1.1.md — §4.2, शापेन and स्वाधिकारात्
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
अदन्ताट्टादीनामिनादयः स्युः। णत्वम्। रामेण॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
22 derivations stand on it
107 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- स्वाधिकारात्1.1
- शापेन1.1
- वर्षभोग्येण1.1
- आषाढस्य1.2
- तस्य1.3
- राजराजस्य1.3
- जीमूतेन1.4
- औत्सुक्यात्1.5
- तेन1.6
- विधिवशात्1.6
- धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य1.7
- प्रत्ययात्1.8
- गर्भाधानक्षणपरिचयात्1.9
- कैलासात्1.11
- यस्य1.12
- स्थानात्1.14
- सरसनिचुलात्1.14
- वल्मीकाग्रात्1.15
- आखण्डलस्य1.15
- येन1.15
- बर्हेण1.15
- गोपवेषस्य1.15
- उत्तरेण1.16
- गजस्य1.19
- कामुकत्वस्य1.24
- त्वत्सम्पर्कात्1.25
- छायादानात्1.26
- प्रस्थितस्य1.27
- अतीतस्य1.29
- येन1.29
- प्रद्योतस्य1.33
- तस्य1.33
- दर्पात्1.33
- चण्डीश्वरस्य1.35
- मण्डलेन1.38
- चिरविलसनात्1.40
- कमलवदनात्1.41
- धैर्यात्1.42
- लम्बमानस्य1.43
- यस्य1.46
- जलकणभयात्1.47
- रन्तिदेवस्य1.47
- दूरभावात्1.48
- पक्ष्मोत्क्षेपात्1.49
- वर्णमात्रेण1.51
- तस्य1.54
- करणविगमात्1.57
- तेन1.59
- बलिनियमनाभ्युद्यतस्य1.59
- कैलासस्य1.60
- त्रिदशवनितादर्पणस्य1.60
- त्र्यम्बकस्य1.60
- सद्यःकृत्तद्विरददशनच्छेदगौरस्य1.61
- तस्य1.61
- पादचारेण1.62
- घर्मलब्धस्य1.63
- मानसस्य1.64
- ऐरावतस्य1.64
- तस्य1.65
- कुसुमशरजात्2.4
- इष्टसंयोगसाध्यात्2.4
- प्रणयकलहात्2.4
- यौवनात्2.4
- रागात्2.7
- गत्युत्कम्पात्2.11
- प्रभेदात्2.13
- भयात्2.14
- तस्य2.14
- तोरणेन2.15
- यस्य2.15
- कातरेण2.17
- माधवीमण्डपस्य2.18
- मद्वियोगेन2.20
- श्रोणीभारात्2.22
- लम्बालकत्वात्2.24
- तस्य2.25
- विरहदिवसस्थापितस्य2.27
- खेदात्2.30
- निःश्वासेन2.31
- शुद्धस्नानात्2.31
- शापस्य2.32
- अयमितनखेन2.32
- गण्डाभोगात्2.32
- करेण2.32
- दुःखदुःखेन2.33
- प्रत्यादेशात्2.35
- मीनक्षोभात्2.35
- स्वजलकणिकाशीतलेन2.38
- अनिलेन2.38
- सङ्गमात्2.40
- वचनात्2.41
- अङ्गेन2.42
- गाढतप्तेन2.42
- सास्रेण2.42
- उत्कण्ठितेन2.42
- आननस्पर्शलोभात्2.43
- मन्मुखेन2.43
- कस्य2.49
- चक्रनेमिक्रमेण2.49
- भुजगशयनात्2.50
- अभिज्ञानदानात्2.52
- कौलीनात्2.52
- अभोगात्2.52
- शैलात्2.53
- त्रिनयनवृषोत्खातकूटात्2.53
- प्रत्यादेशात्2.54
- सौहार्दात्2.55
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
दुःखेन (दुःख, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is दुःखेन (दुःख, अकारान्त नपुंसकलिङ्ग)?
the answer is तृतीया एकवचन instrumental singular.
दुःखेन అనేది दुःख యొక్క तृतीया एकवचन.
दुःखेन is the instrumental singular (तृतीया एकवचन) of दुःख.
రూపం చెప్పండి · produce the form
नख (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క तृतीया एकवचन రూపం ఏది?
Produce the instrumental singular (तृतीया एकवचन) of नख (अकारान्त पुंलिङ्ग).
the answer is नखेन.
नख యొక్క तृतीया एकवचन రూపం नखेन.
नखेन is the instrumental singular (तृतीया एकवचन) of नख.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
कस्य సాధనలో क + अस् ను कस्य గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving कस्य, which rule takes क + अस् to कस्य?
the answer is 7.1.12 टाङसिङसामिनात्स्याः.
7.1.12 टाङसिङसामिनात्स्याः: क తరువాత अस् → स्य.
7.1.12 टाङसिङसामिनात्स्याः: after क, अस् becomes स्य.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
येन సాధనలో य + आ ను य + इन గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving येन, which rule takes य + आ to य + इन?
the answer is 7.1.12 टाङसिङसामिनात्स्याः.
7.1.12 टाङसिङसामिनात्स्याः: य తరువాత आ → इन.
7.1.12 टाङसिङसामिनात्स्याः: after य, आ becomes इन.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
दर्पात् (दर्प, अकारान्त पुंलिङ्ग) ఏ విభక్తి, ఏ వచనం?
What case and number is दर्पात् (दर्प, अकारान्त पुंलिङ्ग)?
the answer is पञ्चमी एकवचन ablative singular.
दर्पात् అనేది दर्प యొక్క पञ्चमी एकवचन.
दर्पात् is the ablative singular (पञ्चमी एकवचन) of दर्प.
రూపం చెప్పండి · produce the form
दुःख (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) యొక్క तृतीया एकवचन రూపం ఏది?
Produce the instrumental singular (तृतीया एकवचन) of दुःख (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग).
the answer is दुःखेन.
दुःख యొక్క तृतीया एकवचन రూపం दुःखेन.
दुःखेन is the instrumental singular (तृतीया एकवचन) of दुःख.