लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
3.2.123
वर्तमाने लट्
लघुसिद्धान्तकौमुदी 372 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 2 of 179 in it
the present tense लट् for an action going on now
For an action going on now, the affix लट् — the present tense — is placed after the root. भू “to be” gives भवति, “is”. लट् is the first of the ten लकारs, the slots the tense-and-mood endings fill.
- Aṣṭādhyāyī — 3.2.123 वर्तमाने लट्
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 372 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
वर्तमानक्रियावृत्तेर्धातोर्लट् स्यात्। अटावितौ। उच्चारणसामर्थ्याल्लस्य नेत्त्वम्। भू सत्तायाम्॥ {$ {! 1 भू !} सत्तायाम् $} (धातुपाठे <{01.0001}>)॥ कर्तृविवक्षायां भू ल् इति स्थिते-
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
89 derivations stand on it
175 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- भवति1.3
- जानामि1.6
- असि1.7
- आश्वसत्यः1.8
- नुदति1.9
- नदति1.9
- रुणद्धि1.10
- प्रभवति1.11
- भवति1.12
- मुञ्चतः1.12
- कथयतः1.13
- हरति1.14
- परिहरन्1.14
- प्रभवति1.15
- भवति1.17
- भवति1.20
- उत्पश्यामि1.22
- सन्1.26
- सिञ्चन्1.26
- रमसे1.27
- असि1.27
- संसर्पन्त्याः1.28
- व्यञ्जयन्ती1.29
- त्यजति1.29
- हरति1.31
- संलक्ष्यन्ते1.32
- रमयति1.33
- पश्यन्1.34
- अत्येति1.36
- कुर्वन्1.36
- दधानः1.38
- अर्हसि1.42
- लम्बमानस्य1.43
- करोति1.46
- गाहमानः1.50
- संसर्पन्त्या1.53
- आसीनानाम्1.54
- सरति1.55
- अर्हसि1.55
- संकल्पन्ते1.57
- श्रद्दधानाः1.57
- गीयते1.58
- उत्पश्यामि1.61
- सति1.61
- आददानः1.64
- कुर्वन्1.64
- वहति1.65
- अस्ति2.4
- आसेवन्ते2.5
- संक्रीडन्ते2.6
- आक्षिपत्सु2.7
- भवति2.7
- निष्पतन्ति2.8
- व्यालुम्पन्ति2.9
- उद्गायद्भिः2.10
- निर्विशन्ति2.10
- सूच्यते2.11
- सूते2.12
- वसन्तम्2.14
- वहति2.14
- स्मरामि2.17
- काङ्क्षति2.18
- अध्यास्ते2.19
- पुष्यति2.20
- अर्हसि2.21
- गच्छत्सु2.23
- मन्ये2.23
- बिभर्ति2.24
- निपतति2.25
- लिखन्ती2.25
- पृच्छन्ती2.25
- स्मरसि2.25
- विस्मरन्ती2.26
- विन्यस्यन्ती2.27
- आस्वादयन्ती2.27
- शङ्के2.28
- यापयन्तीम्2.29
- छादयन्तीम्2.30
- विक्षिपन्तीम्2.31
- आकाङ्क्षन्तीम्2.31
- सारयन्तीम्2.32
- धारयन्ती2.33
- भवति2.33
- जाने2.34
- तर्कयामि2.34
- करोति2.34
- शङ्के2.35
- श्राम्यताम्2.39
- पृच्छति2.41
- विशति2.42
- उत्पश्यामि2.44
- अस्ति2.44
- इच्छामि2.45
- आलुप्यते2.45
- सहते2.45
- पतन्ति2.46
- आलिङ्ग्यन्ते2.47
- विगणयन्2.49
- अवलम्बे2.49
- गच्छति2.49
- रुदती2.51
- पृच्छतः2.51
- रमयन्2.51
- प्रेमराशीभवन्ति2.52
- कल्पयामि2.54
- प्रदिशसि2.54
the form-type names it — The rule says what kind of form the word is, rather than what produced its ending.
- भवति1.3
- जानामि1.6
- असि1.7
- नुदति1.9
- नदति1.9
- रुणद्धि1.10
- प्रभवति1.11
- भवति1.12
- हरति1.14
- प्रभवति1.15
- भवति1.17
- भवति1.20
- उत्पश्यामि1.22
- प्रथयति1.25
- रमसे1.27
- असि1.27
- त्यजति1.29
- हरति1.31
- संलक्ष्यन्ते1.32
- अत्येति1.36
- मन्दायन्ते1.40
- अर्हसि1.42
- करोति1.46
- अर्हसि1.55
- संकल्पन्ते1.57
- शब्दायन्ते1.58
- गीयते1.58
- उत्पश्यामि1.61
- वहति1.65
- अस्ति2.4
- आसेवन्ते2.5
- संक्रीडन्ते2.6
- भवति2.7
- निष्पतन्ति2.8
- व्यालुम्पन्ति2.9
- निर्विशन्ति2.10
- सूच्यते2.11
- सूते2.12
- वहति2.14
- स्मरामि2.17
- काङ्क्षति2.18
- अध्यास्ते2.19
- पुष्यति2.20
- अर्हसि2.21
- मन्ये2.23
- बिभर्ति2.24
- निपतति2.25
- स्मरसि2.25
- शङ्के2.28
- भवति2.33
- जाने2.34
- तर्कयामि2.34
- करोति2.34
- शङ्के2.35
- त्वरयति2.39
- पृच्छति2.41
- विशति2.42
- उत्पश्यामि2.44
- अस्ति2.44
- इच्छामि2.45
- आलुप्यते2.45
- सहते2.45
- पतन्ति2.46
- आलिङ्ग्यन्ते2.47
- अवलम्बे2.49
- गच्छति2.49
- प्रेमराशीभवन्ति2.52
- कल्पयामि2.54
- प्रदिशसि2.54
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
त्यज् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् (class 1, लट्).
the answer is त्यजति.
त्यजति అనేది लट्లో त्यज् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
त्यजति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् in the लट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
नद् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नद् (class 1, लट्).
the answer is नदति.
नदति అనేది लट्లో नद् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.
नदति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नद् in the लट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
प्रभवति సాధనలో प्र + भू ను प्र + भू + लँट् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving प्रभवति, which rule takes प्र + भू to प्र + भू + लँट्?
the answer is 3.2.123 वर्तमाने लट्.
3.2.123 वर्तमाने लट्: प्र + भू → प्र + भू + लँट्.
3.2.123 वर्तमाने लट्: प्र + भू → प्र + भू + लँट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
अर्हसि సాధనలో अर्ह् ను अर्ह् + लँट् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving अर्हसि, which rule takes अर्ह् to अर्ह् + लँट्?
the answer is 3.2.123 वर्तमाने लट्.
3.2.123 वर्तमाने लट्: अर्ह् → अर्ह् + लँट्.
3.2.123 वर्तमाने लट्: अर्ह् → अर्ह् + लँट्.
సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule
पुष्यति సాధనలో पुष् ను पुष् + लँट् గా మార్చే సూత్రం ఏది?
In deriving पुष्यति, which rule takes पुष् to पुष् + लँट्?
the answer is 3.2.123 वर्तमाने लट्.
3.2.123 वर्तमाने लट्: पुष् → पुष् + लँट्.
3.2.123 वर्तमाने लट्: पुष् → पुष् + लँट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
पत् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం ఏది?
Produce the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् (class 1, लट्).
the answer is पतन्ति.
पतन्ति అనేది लट्లో पत् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం.
पतन्ति is the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् in the लट्.