लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

स्वरादिनिपातमव्ययम्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 366 · प्रकरण 11, which opens at स्वरादिनिपातमव्ययम् · rule 1 of 5 in it

the स्वरादि words and the निपात particles are called अव्यय (indeclinable)

The words of the स्वरादि list (स्वर्, अन्तर्, प्रातर् and the rest) and the निपात particles are termed अव्यय — indeclinable, taking no case ending and never changing form. Because the प्रादि prefixes are निपात (by 1.4.58), a preverb like प्र in प्रभवति "he arises" is an अव्यय; that is why it stands unchanged before the root.

Aṣṭādhyāyī — 1.1.37 स्वरादिनिपातमव्ययम्
Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 366 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

स्वरादयो निपाताश्चाव्ययसंज्ञाः स्युः। स्वर्। अन्तर्। प्रातर्। पुनर्। सनुतर्। उच्चैस्। नीचैस्। शनैस्। ऋधक्। ऋते। युगपत्। आरात्। पृथक्। ह्यस्। श्वस्। दिवा। रात्रौ। सायम्। चिरम्। मनाक्। ईषत्। जोषम्। तूष्णीम्। बहिस्। अवस्। समया। निकषा। स्वयम्। वृथा। नक्तम्। नञ्। हेतौ। इद्धा। अद्धा। सामि। वत्। ब्राह्मणवत्। क्षत्रियवत्। सना। सनत्। सनात्। उपधा। तिरस्। अन्तरा। अन्तरेण। ज्योक्। कम्। शम्। सहसा। विना। नाना। स्वस्ति। स्वधा। अलम्। वषट्। श्रौषट्। वौषट्। अन्यत्। अस्ति। उपांशु। क्षमा। विहायसा। दोषा। मृषा। मिथ्या। मुधा। पुरा। मिथो। मिथस्। प्रायस्। मुहुस्। प्रवाहुकम्। प्रवाहिका। आर्यहलम्। अभीक्ष्णम्। साकम्। सार्धम्। नमस्। हिरुक्। धिक्। अथ। अम्। आम्। प्रताम्। प्रशान्। प्रतान्। मा। माङ्। आकृतिगणोऽयम्। च । वा। ह। अह। एव। एवम्। नूनम्। शश्वत्। युगपत्। भूयस्। कूपत्। कुवित्। नेत्। चेत्। चणकच्चित्। यत्र। नह। हन्त। माकिः। माकिम्। नकिः। नकिम्। माङ्। नञ्। यावत्। तावत्। त्वै। द्वै। न्वै। रै। श्रौषट्। वौषट्। स्वाहा। स्वधा। वषट्। तुम्। तथाहि। खलु। किल। अथो। अथ। सुष्ठु। स्म। आदह। <=उपसर्गविभक्तिस्वरप्रतिरूपकाश्च=> (गणसूत्रम्)। अवदत्तम्। अहंयुः। अस्तिक्षीरा। अ। आ। इ। ई। उ। ऊ। ए। ऐ। ओ। औ। पशु। शुकम्। यथाकथाच। पाट्। प्याट्। अङ्ग। है। हे। भोः। अये। द्य। विषु। एकपदे। युत्। आतः। चादिरप्याकृतिगणः॥ तसिलादयः प्राक् पाशपः। शस्प्रभृतयः प्राक् समासान्तेभ्यः। अम्। आम्। कृत्वोर्थाः। तसिवती। नानाञौ। एतदन्तमप्यव्ययम्॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

123 derivations stand on it

133 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
ईक्षिष्यन्ते (ईक्ष्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is ईक्षिष्यन्ते (ईक्ष्, लृट् atmanepada)?
the answer is third person plural.
ईक्षिष्यन्ते అనేది लृट्లో ईक्ष् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
ईक्षिष्यन्ते is the third person plural of ईक्ष् in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
ईक्षेत (ईक्ष्, विधिलिङ् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is ईक्षेत (ईक्ष्, विधिलिङ् atmanepada)?
the answer is third person singular.
ईक्षेत అనేది विधिलिङ्లో ईक्ष् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
ईक्षेत is the third person singular of ईक्ष् in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
भवति (भू, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is भवति (भू, लट् parasmaipada)?
the answer is third person singular.
भवति అనేది लट्లో भू యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन.
भवति is the third person singular of भू in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
पत्स्यन्ते (पद्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is पत्स्यन्ते (पद्, लृट् atmanepada)?
the answer is third person plural.
पत्स्यन्ते అనేది लृट्లో पद् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन.
पत्स्यन्ते is the third person plural of पद् in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
पत (पत्, लोट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is पत (पत्, लोट् parasmaipada)?
the answer is second person singular.
पत అనేది लोट्లో पत् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
पत is the second person singular of पत् in the लोट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
पश्यामि (दृश्, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is पश्यामि (दृश्, लट् parasmaipada)?
the answer is first person singular.
पश्यामि అనేది लट्లో दृश् యొక్క उत्तमपुरुष एकवचन.
पश्यामि is the first person singular of दृश् in the लट्.