लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज
1.3.4
न विभक्तौ तुस्माः
लघुसिद्धान्तकौमुदी 130 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 16 of 100 in it
in a case or personal ending a final त-class, स् or म् is not an इत्
The previous rule 1.3.3 हलन्त्यम् makes the final consonant of an affix an इत् — a silent marker that is then dropped. This rule stops that within a विभक्ति (a case ending or a तिङ् personal ending): a final तु (the त-class: त थ द ध न), स्, or म् there is not an इत् and stays as a real letter. So the स् of the instrumental-plural ऐस् (which becomes भिस्) and the त् of a personal ending like तस् are kept, not marked away. In वन्द्यैः "with the venerable ones" the ऐस् holds its स्.
- Aṣṭādhyāyī — 1.3.4 न विभक्तौ तुस्माः
- Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 130 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī
वरदराज writes under it
विभक्तिस्थास्तवर्गसमा नेतः। इति सस्य नेत्त्वम्। रामाः॥
uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)
129 derivations stand on it
132 words of this poem
the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.
- वप्रक्रीडापरिणतगजप्रेक्षणीयम्1.2
- प्रापणीयाः1.5
- जातम्1.6
- संतप्तानाम्1.7
- धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य1.7
- आरूढम्1.8
- आश्वसत्यः1.8
- वन्द्यैः1.12
- अङ्कितम्1.12
- मुञ्चतः1.12
- कथयतः1.13
- प्रेक्ष्यम्1.15
- आयत्तम्1.16
- अध्वश्रमपरिगतम्1.17
- अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम्1.18
- विशीर्णाम्1.19
- विरचिताम्1.19
- वासितम्1.20
- अर्धरूढैः1.21
- द्रुतम्1.22
- सूचिभिन्नैः1.23
- वननदीतीरजातानि1.26
- प्रस्थितस्य1.27
- विद्युद्दामस्फुरितचकितैः1.27
- रमसे1.27
- संसर्पन्त्याः1.28
- अतीतस्य1.29
- पूर्वोद्दिष्टाम्1.30
- गतानाम्1.30
- हृतम्1.30
- विपणिरचितान्1.32
- जालोद्गीर्णैः1.34
- नयेथाः1.34
- स्थातव्यम्1.36
- श्लाघनीयाम्1.36
- लप्स्यसे1.36
- गर्जितानाम्1.36
- लीलावधूतैः1.37
- सूचिभेद्यैः1.39
- खण्डितानाम्1.41
- नेयम्1.41
- करधृतम्1.43
- लम्बमानस्य1.43
- संभृतम्1.45
- गलितम्1.46
- नर्तयेथाः1.46
- व्यालम्बेथाः1.47
- परिणताम्1.47
- भजेथाः1.50
- शैलराजावतीर्णाम्1.52
- आसीनानाम्1.54
- शुभ्रत्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयाम्1.54
- लङ्घयेयुः1.56
- कुर्वीथाः1.56
- तुमुलकरकावृष्टिपातावकीर्णान्1.56
- स्युः1.56
- श्रद्दधानाः1.57
- संसक्ताभिः1.58
- स्तिमितनयनप्रेक्षणीयाम्1.61
- घर्मलब्धस्य1.63
- ज्ञास्यसे1.65
- मुक्ताजालग्रथितम्1.65
- बालकुन्दानुविद्धम्2.2
- ज्योतिश्छायाकुसुमरचितानि2.5
- कल्पवृक्षप्रसूतम्2.5
- अन्वेष्टव्यैः2.6
- कनकसिकतामुष्टिनिक्षेपगूढैः2.6
- अमरप्रार्थिताः2.6
- ह्रीमूढानाम्2.7
- नीताः2.8
- शङ्कास्पृष्टाः2.8
- प्रियतमभुजालिङ्गनोच्छ्वासितानाम्2.9
- सुरतजनिताम्2.9
- उद्गायद्भिः2.10
- अलकपतितैः2.11
- तस्थिवांसः2.13
- वसन्तम्2.14
- लक्ष्यम्2.15
- संनिकृष्टम्2.16
- हृदयनिहितैः2.20
- लक्षयेथाः2.20
- अन्तर्भवनपतिताम्2.21
- जानीथाः2.23
- जाताम्2.23
- शिशिरमथिताम्2.23
- हस्तन्यस्तम्2.24
- भावगम्यम्2.25
- कृताम्2.26
- विरहदिवसस्थापितस्य2.27
- यापयन्तीम्2.29
- जालमार्गप्रविष्टान्2.30
- गतम्2.30
- संनिवृत्तम्2.30
- छादयन्तीम्2.30
- प्रबुद्धाम्2.30
- सुप्ताम्2.30
- विक्षिपन्तीम्2.31
- आकाङ्क्षन्तीम्2.31
- उद्वेष्टनीयाम्2.32
- स्पर्शक्लिष्टाम्2.32
- सारयन्तीम्2.32
- निहितम्2.33
- उक्तम्2.34
- चिरपरिचितम्2.36
- सहस्व2.37
- गाढोपगूढम्2.37
- प्रत्याश्वस्ताम्2.38
- प्रक्रमेथाः2.38
- हृदयनिहितैः2.39
- आगतम्2.39
- श्राम्यताम्2.39
- प्रोषितानाम्2.39
- पूर्वाभाष्यम्2.41
- तप्तम्2.42
- अश्रुद्रुतम्2.42
- शब्दाख्येयम्2.43
- प्रणयकुपिताम्2.45
- चरणपतितम्2.45
- उपचितैः2.45
- लब्धायाः2.46
- प्रवृत्ताः2.47
- स्पृष्टम्2.47
- कृतम्2.48
- उपनतम्2.49
- विरहगुणितम्2.50
- निर्वेक्ष्यावः2.50
- कथितम्2.51
- पृच्छतः2.51
- आहुः2.52
- व्यवसितम्2.54
- प्रत्युक्तम्2.54
- इष्टान्2.55
practice
Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.
రూపం చెప్పండి · produce the form
रम् (1వ గణం, लट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of रम् (class 1, लट्).
the answer is रमसे.
रमसे అనేది लट्లో रम् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
रमसे is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of रम् in the लट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
रमसे (रम्, लट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is रमसे (रम्, लट् atmanepada)?
the answer is second person singular.
रमसे అనేది लट्లో रम् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
रमसे is the second person singular of रम् in the लट्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
नी (1వ గణం, विधिलिङ्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of नी (class 1, विधिलिङ्).
the answer is नयेथाः.
नयेथाः అనేది विधिलिङ्లో नी యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
नयेथाः is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of नी in the विधिलिङ्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
नयेथाः (नी, विधिलिङ् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is नयेथाः (नी, विधिलिङ् atmanepada)?
the answer is second person singular.
नयेथाः అనేది विधिलिङ्లో नी యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
नयेथाः is the second person singular of नी in the विधिलिङ्.
రూపం చెప్పండి · produce the form
लभ् (1వ గణం, लृट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?
Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of लभ् (class 1, लृट्).
the answer is लप्स्यसे.
लप्स्यसे అనేది लृट्లో लभ् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.
लप्स्यसे is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of लभ् in the लृट्.
రూపం పేరు చెప్పండి · name the form
लप्स्यसे (लभ्, लृट् atmanepada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?
What person and number is लप्स्यसे (लभ्, लृट् atmanepada)?
the answer is second person singular.
लप्स्यसे అనేది लृट्లో लभ् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.
लप्स्यसे is the second person singular of लभ् in the लृट्.