लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

back to the poem
← प्रकरण 12

1.3.78

शेषात् कर्तरि परस्मैपदम्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 378 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 8 of 179 in it

in the remaining case, a root in the active takes परस्मैपद

In the case left over (शेष — a root not sent to the middle by the preceding rules), when the ending stands for the agent (कर्तरि, the active sense) the root takes परस्मैपद, the set of personal endings that turn the action away from the agent. This is the default that catches every root the आत्मनेपद rules did not claim: भू "be, become" is such a root, so भवति "he becomes" and प्रभवति "he arises" take the active endings. The derivation names this rule where it chooses the active set.

  • Aṣṭādhyāyī — 1.3.78 शेषात् कर्तरि परस्मैपदम्
  • Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 378 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

आत्मनेपदनिमित्तहीनाद्धातोः कर्तरि परस्मैपदं स्यात्॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

128 derivations stand on it

161 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

  1. రూపం చెప్పండి · produce the form

    त्यज् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?

    Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् (class 1, लट्).

    the answer is त्यजति.

    त्यजति అనేది लट्లో त्यज् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.

    त्यजति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् in the लट्.

  2. రూపం పేరు చెప్పండి · name the form

    स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?

    What person and number is स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada)?

    the answer is second person singular.

    स्याः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.

    स्याः is the second person singular of अस् in the विधिलिङ्.

  3. రూపం చెప్పండి · produce the form

    नद् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?

    Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नद् (class 1, लट्).

    the answer is नदति.

    नदति అనేది लट्లో नद् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.

    नदति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नद् in the लट्.

  4. రూపం చెప్పండి · produce the form

    पत् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం ఏది?

    Produce the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् (class 1, लट्).

    the answer is पतन्ति.

    पतन्ति అనేది लट्లో पत् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం.

    पतन्ति is the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् in the लट्.

  5. రూపం పేరు చెప్పండి · name the form

    तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?

    What person and number is तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada)?

    the answer is second person singular.

    तर्कयेः అనేది विधिलिङ्లో तर्क् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.

    तर्कयेः is the second person singular of तर्क् in the विधिलिङ्.

  6. రూపం పేరు చెప్పండి · name the form

    स्मरसि (स्मृ, लट् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?

    What person and number is स्मरसि (स्मृ, लट् parasmaipada)?

    the answer is second person singular.

    स्मरसि అనేది लट्లో स्मृ యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.

    स्मरसि is the second person singular of स्मृ in the लट्.