लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

back to the poem
← प्रकरण 12

3.4.78

तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 373 · प्रकरण 12, which opens at लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः · rule 3 of 179 in it

the eighteen personal endings (तिङ्) that replace a verb's tense-marker (लकार)

This one sūtra names, in a single run, all eighteen verbal personal endings — the तिङ् set — that stand in for the abstract tense-marker (लकार) a verb first receives. Nine are parasmaipada (active): तिप् तस् झि, सिप् थस् थ, मिप् वस् मस्; nine are ātmanepada (middle): त आताम् झ, थास् आथाम् ध्वम्, इट् वहि महिङ् — three persons against singular, dual and plural in each voice. Every finite verb in the poem takes one: चक्रे "he did" reaches the ātmanepada त, रुणद्धि "he obstructs" the parasmaipada तिप्, द्रक्ष्यसि "you will see" the सिप्. It is the verb's counterpart to 4.1.2, which lists the noun's सुप् endings.

  • Aṣṭādhyāyī — 3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्
  • Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 373 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

एतेऽष्टादश लादेशाः स्युः॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

135 derivations stand on it

170 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

  1. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    लङ्घयेयुः సాధనలో लन्घ् + इ + ल् ను लन्घ् + इ + झि గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving लङ्घयेयुः, which rule takes लन्घ् + इ + ल् to लन्घ् + इ + झि?

    the answer is 3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: लन्घ्इ తరువాత ल् → झि.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: after लन्घ्इ, ल् becomes झि.

  2. రూపం చెప్పండి · produce the form

    सह् (1వ గణం, लोट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?

    Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् (class 1, लोट्).

    the answer is सहस्व.

    सहस्व అనేది लोट्లో सह् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.

    सहस्व is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् in the लोट्.

  3. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    यास्यति సాధనలో या + ल् ను या + तिप् గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving यास्यति, which rule takes या + ल् to या + तिप्?

    the answer is 3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: या తరువాత ल → तिप.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: after या, ल becomes तिप.

  4. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    पुष्यति సాధనలో पुष् + ल् ను पुष् + तिप् గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving पुष्यति, which rule takes पुष् + ल् to पुष् + तिप्?

    the answer is 3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: पुष् తరువాత ल → तिप.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: after पुष्, ल becomes तिप.

  5. రూపం చెప్పండి · produce the form

    त्यज् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?

    Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् (class 1, लट्).

    the answer is त्यजति.

    त्यजति అనేది लट्లో त्यज् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.

    त्यजति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् in the लट्.

  6. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    एष्यति సాధనలో इ + ल् ను इ + तिप् గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving एष्यति, which rule takes इ + ल् to इ + तिप्?

    the answer is 3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: इ తరువాత ल → तिप.

    3.4.78 तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ्: after इ, ल becomes तिप.