लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

back to the poem
← प्रकरण 5

1.4.13

यस्मात् प्रत्ययविधिस्तदादि प्रत्ययेऽङ्गम्

लघुसिद्धान्तकौमुदी 132 · प्रकरण 5, which opens at अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् · rule 18 of 100 in it

the base an affix is added to is called अङ्ग (stem) while the affix stands

Whatever an affix is prescribed after — taken with everything from that point on — is named अङ्ग, the stem, for as long as that affix is present. The name matters because a great many rules operate "on the अङ्ग": the guṇa and vṛddhi changes, the lengthenings, the augments all target the अङ्ग before its ending. So राम is the अङ्ग before a case ending, and चकृ the अङ्ग before a perfect ending — and it is on that अङ्ग that the vowel is strengthened to चकार.

  • Aṣṭādhyāyī — 1.4.13 यस्मात् प्रत्ययविधिस्तदादि प्रत्ययेऽङ्गम्
  • Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 132 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

यः प्रत्ययो यस्मात् क्रियते तदादिशब्दस्वरूपं तस्मिन्नङ्गं स्यात्॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

372 derivations stand on it

430 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

  1. రూపం చెప్పండి · produce the form

    सह् (1వ గణం, लोट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?

    Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् (class 1, लोट्).

    the answer is सहस्व.

    सहस्व అనేది लोट्లో सह् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.

    सहस्व is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् in the लोट्.

  2. రూపం చెప్పండి · produce the form

    त्यज् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?

    Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् (class 1, लट्).

    the answer is त्यजति.

    त्यजति అనేది लट्లో त्यज् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.

    त्यजति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of त्यज् in the लट्.

  3. రూపం పేరు చెప్పండి · name the form

    स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?

    What person and number is स्याः (अस्, विधिलिङ् parasmaipada)?

    the answer is second person singular.

    स्याः అనేది विधिलिङ्లో अस् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.

    स्याः is the second person singular of अस् in the विधिलिङ्.

  4. రూపం చెప్పండి · produce the form

    नद् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం ఏది?

    Produce the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नद् (class 1, लट्).

    the answer is नदति.

    नदति అనేది लट्లో नद् యొక్క प्रथमपुरुष एकवचन परस्मैपद రూపం.

    नदति is the third person singular (प्रथमपुरुष एकवचन) active of नद् in the लट्.

  5. రూపం చెప్పండి · produce the form

    पत् (1వ గణం, लट्) యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం ఏది?

    Produce the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् (class 1, लट्).

    the answer is पतन्ति.

    पतन्ति అనేది लट्లో पत् యొక్క प्रथमपुरुष बहुवचन परस्मैपद రూపం.

    पतन्ति is the third person plural (प्रथमपुरुष बहुवचन) active of पत् in the लट्.

  6. రూపం పేరు చెప్పండి · name the form

    तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada) ఏ పురుషం, ఏ వచనం?

    What person and number is तर्कयेः (तर्क्, विधिलिङ् parasmaipada)?

    the answer is second person singular.

    तर्कयेः అనేది विधिलिङ्లో तर्क् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन.

    तर्कयेः is the second person singular of तर्क् in the विधिलिङ्.