लघुसिद्धान्तकौमुदी · वरदराज

back to the poem
← प्रकरण 1

1.3.9

तस्य लोपः

लघुसिद्धान्तकौमुदी 3 · प्रकरण 1, which opens at हलन्त्यम् · rule 3 of 14 in it

an it-marker drops

What has been named an it-marker (इत्) is then elided (लोप). The tag has done its work — naming the suffix, and conditioning or blocking some operation — and leaves no sound behind. So the उ marked in सुँ, the ट् of टा, the ङ् of ङे ङसि ङस् ङि, and the प् of सुप् are all gone before the ending is attached.

  • Aṣṭādhyāyī — 1.3.9 तस्य लोपः
  • Bālānandinī (LSK, Telugu) — सूत्र 3 in the abridgement; vendor/balanandini-lsk-telugu-ocr.txt
  • docs/lessons/1.1.md — §4.1, the it-markers

uncheckeddrafted from the rule text and the Bālānandinī

वरदराज writes under it

तस्येतो लोपः स्यात्। णादयोऽणाद्यर्थाः॥

uncheckedashtadhyayi.com (prakriyā)

387 derivations stand on it

800 words of this poem

the derivation names it — The rule stands at a step of the chain that produces the ending.

practice

Drawn from the words this rule reaches. Each visit is a fresh draw; nothing is kept.

  1. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    दधानः సాధనలో डुधा॒ञ् ను धा గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving दधानः, which rule takes डुधा॒ञ् to धा?

    the answer is 1.3.9 तस्य लोपः.

    1.3.9 तस्य लोपः: डुधा॒ञ् → धा.

    1.3.9 तस्य लोपः: डुधा॒ञ् → धा.

  2. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    निर्विशेः సాధనలో वि॒शँ ను विश् గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving निर्विशेः, which rule takes वि॒शँ to विश्?

    the answer is 1.3.9 तस्य लोपः.

    1.3.9 तस्य लोपः: वि తరువాత ॒शँ → श्.

    1.3.9 तस्य लोपः: after वि, ॒शँ becomes श्.

  3. సూత్రం పేరు చెప్పండి · name the rule

    रुणद्धि సాధనలో रु॒धिँ॑र् ను रुध् గా మార్చే సూత్రం ఏది?

    In deriving रुणद्धि, which rule takes रु॒धिँ॑र् to रुध्?

    the answer is 1.3.9 तस्य लोपः.

    1.3.9 तस्य लोपः: रु తరువాత ॒धिँ॑र → ध.

    1.3.9 तस्य लोपः: after रु, ॒धिँ॑र becomes ध.

  4. రూపం చెప్పండి · produce the form

    सह् (1వ గణం, लोट्) యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం ఏది?

    Produce the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् (class 1, लोट्).

    the answer is सहस्व.

    सहस्व అనేది लोट्లో सह् యొక్క मध्यमपुरुष एकवचन आत्मनेपद రూపం.

    सहस्व is the second person singular (मध्यमपुरुष एकवचन) middle of सह् in the लोट्.

  5. రూపం చెప్పండి · produce the form

    तिक्त (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క तृतीया बहुवचन రూపం ఏది?

    Produce the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of तिक्त (अकारान्त पुंलिङ्ग).

    the answer is तिक्तैः.

    तिक्त యొక్క तृतीया बहुवचन రూపం तिक्तैः.

    तिक्तैः is the instrumental plural (तृतीया बहुवचन) of तिक्त.

  6. రూపం చెప్పండి · produce the form

    गुह्यक (अकारान्त पुंलिङ्ग) యొక్క प्रथमा एकवचन రూపం ఏది?

    Produce the nominative singular (प्रथमा एकवचन) of गुह्यक (अकारान्त पुंलिङ्ग).

    the answer is गुह्यकः.

    गुह्यक యొక్క प्रथमा एकवचन రూపం गुह्यकः.

    गुह्यकः is the nominative singular (प्रथमा एकवचन) of गुह्यक.